Vorig jaar liep ik tegen een raadsel aan. De cv stond op 20 graden, de thermostaat gaf 20 aan, maar in de woonkamer voelde het als 17. Kouwe voeten bij de bank. Tochtvlaag bij het raam. En een gasrekening die nergens op sloeg.
Drie weken heb ik gedacht dat de ketel het probleem was. Was het niet. Het zat hem in kieren waar ik nooit aan had gedacht. Kleine spleten rond kozijnen, een kapotte tochtstrip onder de achterdeur, en een stopcontact in de buitenmuur dat blijkbaar rechtstreeks naar buiten ventileerde. Die laatste ontdekte ik per ongeluk met een wierookstokje dat mijn vrouw had laten liggen.
Waarom tocht zo veel energie kost
Tocht is eigenlijk ongecontroleerde ventilatie. Je verwarmt lucht, en die verdwijnt naar buiten door kieren en spleten. Verse koude lucht komt ervoor terug. Je cv draait overuren om dat te compenseren.
Volgens Milieu Centraal kan tocht tot 10 procent van je stookkosten veroorzaken. Bij een gemiddeld gasverbruik van 1200 kuub per jaar praat je al snel over 100 tot 150 euro. Elk jaar weer. Voor lucht die je niet eens wilt.
Het vervelende is: je voelt tocht pas als het echt waait. Subtiele lekken merk je niet bewust, maar ze kosten wel degelijk energie. Daarom moet je actief gaan zoeken.
Wat heb je nodig
Geen dure apparatuur. Een kaars of wierookstokje is genoeg. De vlam of rook reageert op luchtstroming, zelfs hele kleine. Ik gebruik zelf liever wierook, want een kaars moet je steeds kantelen om de vlam goed te zien, en dan druipt er was op je kozijn. Niet ideaal.
- Wierookstokje of theelichtje
- Aansteker
- Plattegrond van je huis of notitieboekje
- Tape of krijtje om plekken te markeren
Kies een dag met wind. Windstil weer maakt het lastiger om kieren te vinden, want er is minder drukverschil tussen binnen en buiten. Ideaal is windkracht 3 tot 5. Check even Buienradar voordat je begint.
De juiste techniek
Sluit alle ramen en deuren. Zet mechanische ventilatie uit als je die hebt. Je wilt dat het huis zo dicht mogelijk is, zodat elke luchtstroom opvalt.
Steek de wierook aan en loop langzaam langs de randen van ramen en deuren. Houd het stokje op een paar centimeter van de rand. Beweegt de rook horizontaal weg? Dan zit daar een kier. Kringelt de rook rustig omhoog? Geen probleem op die plek.
Let op: de rook moet echt duidelijk afbuigen. Een klein beetje beweging is normaal door convectie in de kamer. Je zoekt plekken waar de rook opzij wordt geblazen, alsof er iemand blaast.
Mijn buurman gebruikt een kaars en kijkt naar de vlam. Werkt ook. Flakkert de vlam, dan is er luchtstroom. Nadeel is dat een vlam minder gevoelig is dan rook. Subtiele tocht mis je eerder.
Waar je moet zoeken
Niet alleen ramen en deuren. Ik had het zelf ook niet verwacht, maar de meeste tocht zat bij ons op totaal andere plekken.
- Kozijnranden, vooral onderkant en hoeken
- Brievenbussen en kattenluikjes
- Stopcontacten en schakelaars in buitenmuren
- Plinten langs buitenmuren
- Aansluitingen van cv-buizen door de muur
- Zoldertoegang en vlizotrap
- Meterkast als die aan een buitenmuur zit
Die stopcontacten verbaasden me het meest. Bij ons in de jaren-80 woning zitten er geen afdichtingen achter de inbouwdozen. Gewoon een gat in de spouw. Hield ik de wierook ervoor, woei de rook zo de kamer in. Drie stopcontacten, drie tochtkieren. Een vriend die elektricien is zei dat dit heel normaal was in die bouwperiode. Niemand dacht toen aan isolatie.
Prioriteiten stellen
Je vindt waarschijnlijk meer kieren dan je lief is. De vraag is: waar begin je?
Niet elke kier is even erg. Een kleine spleet bij een raam op het noorden kost meer dan dezelfde spleet op het zuiden, want noordenwind is kouder en vaker. Een kier in de woonkamer waar je de hele dag zit, weegt zwaarder dan eentje in de logeerkamer.
Maak een lijstje en scoor elke kier op drie dingen:
- Hoe sterk reageerde de rook? Schaal van 1 tot 3.
- Zit de kier aan de windzijde van het huis? Noord en west scoren hoger.
- Zit de kier in een ruimte die je veel verwarmt?
Tel de scores op. Begin met de hoogste. Bij mij was dat de achterdeur, gevolgd door twee woonkamerramen en daarna die stopcontacten.
Oplossingen per type kier
Kozijnen en deuren zijn meestal simpel. Tochtstrips van schuimrubber of borstelprofiel, verkrijgbaar bij elke bouwmarkt. Kost een paar euro per meter. Plakken, klaar. Mijn tochtstrip onder de achterdeur was na zes jaar versleten, dat had ik veel eerder moeten checken.
Stopcontacten in buitenmuren vragen iets meer werk. Je kunt speciale inbouwdoos-afdichtingen kopen, maar dan moet je wel de stroom eraf en het stopcontact losschroeven. Geen zin in? Purschuim achter de doos spuiten werkt ook, maar doe dit alleen als je weet wat je doet. Of laat een elektricien meekijken.
Plinten zijn lastiger. Soms kun je ze loswrikken en de spleet eronder dichten met kit of purschuim. Soms zitten er leidingen achter en wil je daar niet aankomen. Ik heb uiteindelijk alleen de ergste plekken gedaan, waar de rook echt horizontaal de kamer in woei.
Voor brievenbussen bestaan tochtborstels die je aan de binnenkant monteert. Scheelt enorm. Onze oude brievenbus was eigenlijk gewoon een rechthoekig gat naar buiten. Na de borstel merkte ik direct verschil in de hal.
Wat het oplevert
Exacte cijfers heb ik niet, want ik heb geen slimme meter die per dag registreert. Maar de winter na mijn tochtkieren-actie voelde de woonkamer merkbaar warmer bij dezelfde thermostaat-stand. En de cv sloeg minder vaak aan.
Ruw geschat heb ik 40 euro aan materiaal uitgegeven. Tochtstrips, wat kit, twee pakjes stopcontact-afdichtingen. Als dat elk jaar 100 euro aan gas scheelt, is de investering binnen een half jaar terugverdiend.
Ik ben niet zo van de exacte berekeningen. Te veel variabelen. Maar het comfort-verschil alleen al was het waard. Geen koude voeten meer bij de bank. Geen tochtvlaag als het waait. En het idee dat ik niet voor de buitenlucht stook.
Eén ding had ik anders moeten doen: eerder beginnen. Drie jaar heb ik met die kieren geleefd zonder het te weten. Had ik die wierook maar eerder gepakt.
