Vorig jaar liep ik tegen een probleem aan dat ik jarenlang had genegeerd. Onze woonkamer voelde koud. Verwarming stond op 20 graden, thermostaat zei 20 graden, maar bij het raam aan de voorkant kon je gewoon voelen dat er iets niet klopte. Koude lucht trok langs je enkels. Mijn vrouw zat ‘s avonds met een deken op de bank. Ik dacht eerst aan de cv-ketel, toen aan de radiator, daarna aan de kierdichting. Pas na drie maanden kwam ik erachter dat het vooral aan de gordijnen lag. Of beter gezegd: het ontbreken van fatsoenlijke gordijnen.
We hadden dunne linnen gordijnen hangen. Mooi lichtdoorlatend, prima voor de zomer. Maar in de winter fungeerden ze als een soort decoratieve zeef. De warmte vloog er dwars doorheen, de kou kwam er net zo makkelijk langs. Een paar honderd euro verder – nieuwe gordijnen, andere stof, andere ophangmethode – en het verschil was direct merkbaar. Geen deken meer nodig.
Waarom stof uitmaakt
Niet alle gordijnstof isoleert. Dat klinkt logisch, maar ik had er nooit bij stilgestaan. Dunne katoen of linnen laat lucht gewoon door. Je kunt er zelfs doorheen blazen als je wilt. Dat is geen isolatie, dat is een windscherm met gaten.
Wat wel werkt: dichtgeweven stoffen met gewicht. Fluweel, zware polyester, wol, of een combinatie daarvan. Hoe dichter de weving, hoe minder lucht er doorheen kan. En hoe zwaarder de stof, hoe beter die blijft hangen zonder te wapperen bij tocht.
Er bestaan ook gordijnen met een thermische voering. Dat is een extra laag aan de achterkant, vaak van acryl of een soort schuimachtig materiaal. Die voering creĆ«ert een luchtlaag tussen het glas en de kamer. Lucht isoleert goed, mits die stilstaat. Bewegende lucht – convectie – is juist het probleem bij slechte ramen.
Welke stoffen isoleren daadwerkelijk
Ik heb het uitgezocht, deels door te lezen, deels door te proberen. Dit zijn de stoffen die echt verschil maken:
- Fluweel – Dichtgeweven, zwaar, houdt warmte goed vast. Nadeel: lastig te wassen, trekt stof aan.
- Zware polyester met voering – Goedkoper dan fluweel, goed verkrijgbaar, vaak al met thermische achterkant.
- Wol of wolmix – Natuurlijke isolator, ademt goed. Wel duurder en niet overal te krijgen.
- Verduisterende stof – Vaak automatisch ook isolerend door de dichte coating aan de achterkant.
Wat niet werkt: puur katoen, linnen, voile, vitrage. Die kun je beter combineren met een tweede gordijn erachter. Of vervangen.
De ophangmethode maakt of breekt het
Hier ging het bij ons mis. We hadden de gordijnen keurig opgehangen, maar ze raakten de vloer niet. Onderkant hing zo’n vijf centimeter boven de grond. Dat had ik expres gedaan, want mijn vrouw vond het netter. Maar die vijf centimeter is een open kanaal waar koude lucht onderdoor kruipt.
Een gordijn dat isoleert moet de vloer raken. Liefst met een paar centimeter overschot die op de grond ligt. Klinkt rommelig, werkt wel. Die extra stof blokkeert de luchtstroom aan de onderkant.
Aan de bovenkant geldt hetzelfde principe. Hang de rail of roede zo dicht mogelijk tegen het plafond, of in ieder geval ver boven het kozijn. Hoe meer ruimte tussen gordijn en raam, hoe meer koude lucht kan circuleren. Ideaal is een afstand van hooguit vijf centimeter tussen de stof en het glas.
Zijkanten niet vergeten
Dit had ik zelf verkeerd ingeschat. Ik dacht: gordijn dicht, klaar. Maar aan de zijkanten zaten kieren. Het gordijn hing losjes langs het kozijn, en daar stroomde koude lucht gewoon langs.
Oplossing: gordijnen die breder zijn dan het raam. Minimaal tien centimeter aan elke kant extra. En dan ‘s avonds echt tegen de muur drukken, of magnetische strips gebruiken om ze vast te zetten. Die strips plak je op de muur en in de zoom van het gordijn. Klinkt overdreven, werkt uitstekend. Mijn buurman ergert zich er ook aan dat hij dit niet eerder wist.
Dubbele gordijnen: wanneer zinvol
In onze slaapkamer hebben we nu een dubbel systeem. Dunne vitrage voor overdag, zware verduisterende gordijnen voor ‘s nachts. Die combinatie werkt goed, maar alleen als je de dikke laag ook echt dichttrekt. Klinkt voor de hand liggend. Toch vergaten we het regelmatig de eerste weken.
De luchtlaag tussen de twee gordijnen helpt ook mee. Stilstaande lucht is een isolator. Hoe meer lagen, hoe meer dode lucht, hoe minder warmteverlies. Tot op zekere hoogte natuurlijk. Drie lagen gordijnen wordt onpraktisch.
Wat het oplevert
Ik heb geen exacte metingen gedaan, maar het verschil is voelbaar. Letterlijk. Geen koude luchtstroom meer bij het raam. De verwarming hoeft minder hoog. En die deken op de bank is nu optioneel in plaats van noodzaak.
Volgens schattingen van Milieu Centraal kun je met goede raamisolatie, inclusief gordijnen, tot tien procent besparen op stookkosten. Of dat precies klopt weet ik niet. Wat ik wel weet is dat onze energierekening vorige winter lager was dan het jaar ervoor, terwijl de gasprijzen hoger waren.
Een vriend die bij een interieurbedrijf werkt zei dat de meeste mensen hun gordijnen te kort en te smal kopen. Ziet er strakker uit, isoleert voor geen meter. Hij had gelijk. Ik was overtuigd dat het aan de dubbele beglazing lag – was het niet. Het lag aan die dunne linnen lappen die we gordijnen noemden.
Lange, zware, goed afsluitende gordijnen. Dat is het hele geheim. Geen ingewikkelde techniek, geen dure installatie. Gewoon de juiste stof op de juiste manier ophangen. Had ik drie winters eerder moeten doen.
