Vorig jaar liep ik tegen iets raars aan in onze badkamer. De voegen rond de douchevloer werden langzaam roze. Eerst dacht ik aan een of andere reactie met de shampoo van mijn vrouw. Bleek niet zo te zijn. Na drie weken was het echt opvallend, een soort zalmroze waas over de witte voegen. Ik probeerde er wat allesreiniger op te spuiten. Hielp even. Week later weer terug.
Pas na wat zoekwerk snapte ik wat er aan de hand was. En nee, het is geen schimmel. Dat dacht ik eerst ook.
Wat veroorzaakt die roze verkleuring
De boosdoener heet Serratia marcescens. Een bacterie, geen schimmel. Dat maakt nogal uit voor hoe je het aanpakt. Deze bacterie houdt van vochtige, warme plekken en voedt zich met vetzuren en zeepresidu. Precies wat je in een douchehoek vindt dus. Bij ons stond de douche rechts in de hoek tegen twee buitenmuren. Daar zat het ergst, logisch achteraf.
De bacterie produceert een pigment dat prodigiosine heet. Vandaar die opvallende kleur, soms meer roze, soms meer oranje. Afhankelijk van de temperatuur en hoeveel voedsel de bacterie vindt kan de tint variëren.
Belangrijk om te weten: het is geen teken dat je badkamer smerig is. Ook in schone badkamers kan dit voorkomen. De bacterie zit gewoon in de lucht en het water. Geef het de juiste omstandigheden en het floreert.
Waarom schimmelsprays vaak niet werken
Ik greep eerst naar een anti-schimmelspray. Chloorgebaseerd. Spoot het erop, liet het twintig minuten zitten, spoelde af. Roze was weg. Mooi, dacht ik. Drie dagen later zat het er weer.
Het punt is dit. Schimmelsprays zijn ontworpen om schimmelsporen te doden. Bacteriën reageren anders op die middelen. Ze kunnen er tijdelijk door worden gedood of verbleekt, maar de onderliggende oorzaak pak je niet aan. De bacterie komt gewoon terug zodra de omstandigheden weer gunstig zijn. En in een badkamer zijn die omstandigheden bijna altijd gunstig.
Mijn buurman had hetzelfde probleem in zijn toilet. Hij bleef maar chloor erop gooien. Werkte steeds korter. Uiteindelijk werd de voeg ook nog eens bros. Te agressief middel, te vaak gebruikt.
Effectief verwijderen zonder voegeschade
Wat dan wel? Ik heb inmiddels een aanpak die werkt en de voegen heel laat.
- Maak een mengsel van één deel waterstofperoxide (3%, gewoon uit de drogist) en één deel water
- Spuit of dep dit op de aangetaste voegen
- Laat minimaal tien minuten intrekken, bij hardnekkige plekken een half uur
- Schuur met een oude tandenborstel of voegenborstel, niet te hard
- Spoel goed af met warm water
Waterstofperoxide werkt antibacterieel zonder de agressieve bijwerkingen van chloor. Het breekt ook organisch materiaal af waar de bacterie van leeft.
Een vriend van me die loodgieter is, zei dat ie bij klanten ook weleens isopropylalcohol gebruikt. Dat werkt ook, maar de geur is niet fijn in een afgesloten badkamer. Ik hou het bij peroxide.
Wat ik van bakingsoda vind
Online lees je vaak dat bakingsoda het wondermiddel is. Ik ben daar minder enthousiast over. Bij mij werkte het matig. Het schuurde wel de oppervlakte schoon, maar de verkleuring kwam sneller terug dan met peroxide. Geen idee waarom precies, maar mijn ervaring is dat bakingsoda beter werkt tegen echte schimmels dan tegen deze bacterie.
Wil je het toch proberen, maak dan een pasta van bakingsoda met een beetje water. Smeer het op de voegen, laat een kwartier zitten, borstel en spoel. Kijk na een week of het terugkomt. Bij mij was dat na vijf dagen al het geval.
Voorkomen is minder poetsen
Nadat ik de voegen schoon had, wilde ik voorkomen dat ik elke maand weer kon beginnen. Een paar dingen die echt verschil maken:
- Na het douchen de wanden en vloer droog trekken met een trekker. Kost dertig seconden
- Ventilatie aanzetten of raam open, minimaal een uur na het douchen. Onze afzuiging staat op stand twee, dat is voldoende
- Zeepresidu wegspoelen van de voegen, dat is letterlijk voedsel voor de bacterie
- Een hygrometer ophangen, luchtvochtigheid onder de zeventig procent houden
Die hygrometer kocht ik voor een tientje. Hangt nu naast de spiegel. In het begin zat onze badkamer regelmatig boven de tachtig procent. Na beter ventileren schommelt het rond de zestig. En de roze plekken zijn niet meer teruggekomen. Dat is nu acht maanden geleden.
Wanneer de voegen echt verkleurd blijven
Soms trekt het pigment diep in de voeg. Zeker bij oudere, poreuze cementvoegen kan dat gebeuren. Dan krijg je het er niet meer uit, ook niet met peroxide of wat dan ook. De kleur zit gewoon in het materiaal.
In dat geval heb je twee opties. Voegen overschilderen met een speciale voegenstift of voegverf. Of opnieuw voegen. Dat laatste is een flink karwei maar soms de enige echte oplossing.
Bij ons was één hoek zo ver heen dat ik uiteindelijk heb uitgekrabd en opnieuw gevoegd. Duurde een middag, inclusief drogen. De rest van de voegen kon ik schoonkrijgen met de peroxide-methode. Achteraf had ik eerder moeten ingrijpen, maar ja, dat is altijd zo.
Siliconen kitvoegen, ander verhaal
De roze verkleuring zit vaak ook in siliconen kitranden, bijvoorbeeld waar de douchebak tegen de muur komt. Siliconen is lastiger. Het materiaal is minder poreus dan cement maar als de bacterie eenmaal in de oppervlaktelaag zit, krijg je het er moeilijk uit.
Mijn aanpak: probeer eerst de peroxide-methode. Werkt het niet na twee keer, dan is vervangen van de kitrand het effectiefst. Oude kit verwijderen met een kitkrabber of stanleymes, daarna ontvetten met spiritus, nieuwe siliconenkit aanbrengen. Niet moeilijk, wel precies werken.
Een tip die ik ergens las: gebruik sanitairkit met fungicide. Dat remt schimmelgroei maar helpt ook enigszins tegen bacteriën. Geen garantie, maar het kan de levensduur verlengen.
Wat ik nu doe
Tegenwoordig trek ik na elke douche de wanden droog. Kost niks, went snel. Eén keer per maand spuit ik preventief wat verdunde peroxide op de voegen in de douchehoek. Laat het tien minuten zitten, spoel af. Meer niet.
De roze waas is sindsdien niet meer teruggekomen. Had ik eerder moeten weten, scheelde me een hoop gepruts met schimmelsprays die toch niet werkten. Maar goed, zo leer je.
