Vorig jaar liep ik tegen een probleem aan dat me mateloos irriteerde. Onze witte houten jaloezieën in de woonkamer zagen er na drie weken afstoffen alweer grauw uit. Elke zondag met de plumeau erdoorheen. Resultaat: twee dagen netjes, daarna weer een laagje. Ik was overtuigd dat het aan de kwaliteit van de lamellen lag. Was het niet.
Het probleem zat hem in de manier van schoonmaken. Afstoffen verplaatst stof, maar verwijdert het niet echt. Het zweeft rond, landt terug. Statische elektriciteit trekt nieuwe deeltjes aan. En zo blijf je bezig. Mijn vrouw noemde het altijd ‘dweilen met de kraan open’, en ze had gelijk.
Waarom lamellen zo snel weer stoffig worden
Lamellen zijn stofmagneten. Dat komt door drie factoren die samen zorgen voor een constante aanwas van vuil.
Ten eerste: statische elektriciteit. Kunststof lamellen laden zich op door beweging en droge lucht. Die lading trekt stofdeeltjes aan als een magneet. Aluminium lamellen hebben dit minder, maar ook daar speelt het. Houten lamellen weer wel, afhankelijk van de coating.
Ten tweede: de horizontale positie. Stof daalt neer. Op een verticaal oppervlak blijft minder hangen dan op iets wat plat ligt. Lamellen staan vaak half open, net genoeg om stof te vangen op de bovenkant.
En ten derde: luchtstroom. Jaloezieën hangen voor ramen. Daar beweegt lucht. Verwarmingslucht stijgt op, trekt langs de lamellen, laat deeltjes achter. In onze woonkamer hangt de radiator precies onder het raam. Geen toeval dat die jaloezieën het smerigst waren.
Afstoffen: wat je eigenlijk doet
Met een plumeau of stofdoek haal je losse deeltjes weg. Maar je drukt ook stof in de structuur van het materiaal. En je laadt de lamellen opnieuw statisch op door de wrijving. Binnen een dag zit er weer een laag. Niet zichtbaar misschien, maar voel maar eens met je vinger over de bovenkant.
Ik heb maandenlang de plumeau-methode volgehouden. Snelle oplossing, dacht ik. Kost vijf minuten. Maar elke keer als de zon laag stond, zag ik het weer: die grijze waas over de lamellen. Niet te doen.
Vochtig reinigen: de basis die wél werkt
De enige manier om stof echt te verwijderen is met vocht. Water bindt de deeltjes. Je smeert ze niet rond, je neemt ze mee.
Wat je nodig hebt:
- Twee microvezeldoeken, één nat, één droog
- Lauw water met een scheut afwasmiddel
- Een emmer
- Eventueel een oude sok voor sneller werken
De methode is simpel. Maak de microvezeldoek vochtig, niet nat. Wring goed uit. Neem elke lamel apart tussen duim en wijsvinger met de doek eromheen. Trek van links naar rechts. Draai de lamel, doe de onderkant. Volgende lamel.
Bij houten lamellen voorzichtig zijn met water. Te nat en je krijgt zwelling of vlekken. Ik heb dit een keer fout gedaan bij onze eetkamerjaloezieën. Waren van een of ander geperst hout. Twee lamellen zijn gaan opbollen. Kon ik ze vervangen voor dertig euro per stuk.
De sokmethode: niet fraai, wel effectief
Een vriend die schoonmaakbedrijf heeft, leerde me dit. Trek een oude katoenen sok over je hand. Doop hem in het sopje, wring uit. Steek je hand tussen de lamellen en beweeg horizontaal. Je doet twee lamellen tegelijk, boven- en onderkant.
Klinkt raar. Werkt uitstekend. Ik doe nu alle zeventien lamellen in de woonkamer in een kwartier. Vroeger was ik een half uur bezig met afstoffen. En dan was het na twee dagen weer vies.
Dieptereiniging: wanneer vochtig niet genoeg is
Soms zit er meer op dan stof. Vet uit de keuken. Nicotine als er gerookt is. Vingerafdrukken van kinderen die overal aanzitten. Dan moet je een stap verder.
Voor kunststof en aluminium lamellen kun je ze demonteren en in bad leggen. Lauw water, flinke scheut afwasmiddel, een uur weken. Daarna met een zachte borstel langs beide kanten. Afspoelen, laten drogen op handdoeken.
Let op: nooit in bad doen als er een ladderkoord van stof doorheen loopt. Dat droogt niet goed en gaat schimmelen. Bij ons zat zo’n koord in de slaapkamerjaloezieën. Heb ik eenmaal de fout gemaakt. Rook een week naar vochtige was.
Statische lading verminderen
Je kunt de statische opbouw beperken. Niet helemaal voorkomen, maar wel verminderen.
Een paar opties:
- Antistatische spray voor kunststof lamellen, dunt laagje na reiniging
- Wasverzachter verdund met water, in een plantenspuit, licht nevelen
- Luchtvochtigheid boven 40% houden, stof hecht minder bij vochtige lucht
Die wasverzachter-truc las ik ergens online en dacht: onzin. Maar het werkt echt. Een eetlepel op een halve liter water. Na het reinigen even overheen sprayen, laten drogen. Mijn lamellen bleven bijna drie weken redelijk stofvrij. Normaal was het na een week al weer raak.
Een hygrometer helpt om de luchtvochtigheid te monitoren. In de winter, met de verwarming aan, zakt die snel onder de 35%. Dan laadt alles statisch op. Niet alleen lamellen, ook je haar en je katten.
Materiaalverschillen: waar je op moet letten
Niet alle lamellen kun je hetzelfde behandelen.
Aluminium is het makkelijkst. Kan tegen vocht, geen statische lading, droogt snel. Wel voorzichtig met schurende middelen, de coating krast makkelijk.
Kunststof laadt statisch op maar kan wel nat gereinigd worden. PVC lamellen kun je zelfs in bad doen. Goedkope hardplastic varianten soms niet, die worden bros.
Hout is het gevoeligst. Nooit te nat maken. Alleen vochtige doek, direct droog nawrijven. Geen agressieve schoonmaakmiddelen. Een meubelvriend van mij raadde aan om daarna wat meubelbijwas te gebruiken. Geeft een beetje bescherming en minder statische lading.
Stof-lamellen, die verticale dingen die je in jaren-70 kantoren zag, kun je soms in de wasmachine. Kijk op het label. Fijnwas, geen centrifugeren. Ophangen om te drogen, niet in de droger.
Frequentie: hoe vaak is genoeg
Afstoffen hoeft niet meer als je goed vochtig reinigt. Eén keer per maand de sokmethode. Eén keer per half jaar dieptereiniging als je in de keuken of nabij een drukke weg woont.
Ik houd nu een simpel schema aan. Eerste zondag van de maand: lamellen woonkamer en slaapkamers. Kost me veertig minuten voor het hele huis. Dat is minder tijd dan elke week afstoffen en het resultaat is beter.
Mijn buurman ergert zich er ook aan, aan die stoffige lamellen. Hij heeft van die brede houten exemplaren, Amerikaanse stijl. Kost hem een uur per raam zegt hij. Ik heb hem de sokmethode uitgelegd. Vorige week zag ik hem in de tuin met een emmer en een stapel oude sokken. Dus het werkt blijkbaar ook bij hem.
Wat je niet moet doen: stofzuiger met borstelmond op de lamellen zetten. Klinkt logisch, maar de zuigkracht trekt ze scheef. En de borstel krast. Ik heb het geprobeerd bij onze aluminium jaloezieën. Nu zitten er krasjes in die je bij tegenlicht ziet. Niet erg, maar irritant als je weet dat het je eigen schuld is.
