Vorig jaar liep ik tegen iets aan waar ik me eerst niet zo druk om maakte. Aan de noordkant van ons huis, precies onder het dakgootje van de uitbouw, zaten donkergroene vlekken. Leek wel camouflage. Mijn vrouw noemde het ‘karakter’, ik noemde het een probleem. Na drie maanden negeren werd het zwart. Toen moest ik wel in actie komen.
Die buitenmuurschimmel is hardnekkiger dan je denkt. En agressiever schrobben maakt het vaak erger. Ik heb inmiddels twee gevels schoongemaakt, die van ons en die van mijn schoonouders. De lessen deel ik hier, inclusief de blunders.
Waarom groeit er schimmel op je gevel?
Schimmel houdt van vocht. Logisch. Maar waarom precies die ene muur en niet de rest? Bij ons was het de noordgevel. Weinig zon, dus traag opdrogen na regen. De muur bleef lang klam, soms dagenlang. Perfect klimaat voor algen en schimmels.
Er zijn meer factoren. Bomen of struiken die te dicht bij de muur staan zorgen voor schaduw én laten bladeren achter. Die bladeren houden vocht vast. Een kapotte regenpijp laat water langs de muur lopen. Of een verstopte dakgoot, zoals bij mijn schoonouders. Daar liep bij elke regenbui een stroompje langs de gevel. Twee jaar later: zwarte strepen van boven tot onder.
Ook de ondergrond speelt mee. Ruwe structuren zoals spachtelwerk of sierpleister houden vuil en vocht beter vast dan gladde bakstenen. En oude verf met microscheurtjes? Daar kruipt vocht achter. Ideale plek voor schimmelgroei.
Algen, mos of schimmel: wat zit er op je muur?
Niet alles wat groen is, is schimmel. Bij mij zat er een mix van algen en schimmel. Algen zijn meestal groen, soms gelig. Ze voelen een beetje glibberig als je eraan komt. Schimmel is vaker zwart of donkergrijs, en zit dieper in de poriën van de muur.
Mos herken je makkelijk. Dat zijn die pluizige kussentjes, vaak in voegen of op ruwe plekken. Mos groeit langzamer maar is hardnekkiger om weg te krijgen. Bij onze buren zat mos in de voegen aan de westkant. Elke herfst kwam het terug, tot ze de hele gevel lieten reinigen.
Het onderscheid maakt uit voor je aanpak. Algen kun je vaak met een zachte borstel en water verwijderen. Schimmel vraagt om een specifiek middel. En mos moet je soms mechanisch verwijderen, voorzichtig, anders trek je de voegen kapot.
Zelf verwijderen: de juiste aanpak
Mijn eerste poging was met een hogedrukreiniger. Slechte keuze. De vlekken waren weg, maar de voegen ook bijna. Die druk is te heftig voor oudere metselwerkvoegen. En bij geschilderde muren blaas je de verf eraf. Dat zag ik bij een buurman verderop. Zijn gevel leek daarna erger dan ervoor.
Wat wel werkt:
- Een zachte borstel met lange steel, niet die harde bezem uit de schuur
- Een emmer lauwwarm water met groene zeep of een speciale gevelreiniger
- Geduld, want je moet meerdere keren schrobben en afspoelen
- Een tuinslang om na te spoelen, geen hogedrukspuit
Begin onderaan en werk naar boven. Klinkt raar, maar zo voorkom je strepen van vuil water dat naar beneden loopt en opdroogt. Na het schrobben spoel je van boven naar beneden af. Laat de muur drogen en bekijk het resultaat. Vaak moet je een tweede ronde doen.
Voor hardnekkige zwarte schimmel gebruik ik een chloorvrije gevelreiniger. Die laat je een half uur intrekken. Sommige middelen moet je zelfs een dag laten zitten. Lees de verpakking, want elk product werkt anders. Na inwerken weer zacht schrobben en afspoelen.
Bescherm je verf en voegen
Bij geschilderde gevels moet je extra oppassen. Agressieve middelen kunnen de verflaag aantasten. Test altijd eerst op een onopvallende plek. Ik deed dat achter de regenpijp, daar ziet niemand het.
Chloorhoudende middelen raad ik af voor geschilderde muren. Die bleken de verf uit. Bij onze garage had ik dat probleem. Dacht slim te zijn met een sopje chloor. Nu zit er een lichtere plek die niet meer weggaat. Moet ik ooit overschilderen.
Voegen zijn kwetsbaar bij mechanisch schrobben. Gebruik geen metalen borstels. Ook geen schraper of ander hard gereedschap. De voegen in jaren-80 metselwerk zijn vaak al wat poreus. Een harde borstel haalt daar stukjes uit. Liever drie keer zacht schrobben dan één keer te hard.
Voorkomen dat het terugkomt
Je kunt schrobben tot je een ons weegt, maar als de oorzaak blijft, komt de schimmel terug. Bij ons heb ik een paar dingen aangepakt:
- De dakgoot schoongemaakt en het afschot gecontroleerd, water liep verkeerd af
- Een struik die tegen de muur aan groeide gesnoeid, nu zit er dertig centimeter ruimte tussen
- De regenpijp gecontroleerd op lekkage bij de verbindingen
Een vriend die bij een schildersbedrijf werkt raadde me aan om na het reinigen een gevelimpregneermiddel aan te brengen. Dat maakt de muur waterafstotend zonder de dampopening te blokkeren. Vocht van binnenuit kan er nog uit, maar regenwater parelt af. Ik heb het gedaan aan de noordkant. Nu, anderhalf jaar later, nog geen nieuwe vlekken.
Zo’n impregneermiddel breng je aan met een plantenspuit of lagedrukspuit. Niet met een kwast, dat geeft strepen. Twee lagen, de tweede nadat de eerste is opgedroogd. Kost een middag werk voor één gevel.
Wanneer een vakman inschakelen?
Soms is zelf doen geen optie. Als de schimmel diep in het pleisterwerk zit, krijg je het er niet uit met schrobben. Dan moet de pleisterlaag eraf en opnieuw aangebracht worden. Dat is werk voor een stukadoor.
Bij vochtproblemen van binnenuit, bijvoorbeeld optrekkend vocht, los je niks op met de buitenkant schoonmaken. Dan moet een specialist de oorzaak aanpakken. Herken je witte uitslag op de muur, zogeheten uitbloeiing? Dat wijst op zouten die met vocht naar buiten komen. Schrobben helpt tijdelijk, maar het probleem zit dieper.
En bij gevels hoger dan je ladder reikt: laat het over aan iemand met de juiste uitrusting. Ik heb een keer op een te korte ladder gestaan om bij de dakrand te komen. Niet verstandig. Gelukkig ging het goed, maar dat doe ik niet meer.
Wat het mij kostte
De gevelreiniger, een fles van vijf liter, was rond de vijfentwintig euro. De impregneermiddel iets meer, tegen de veertig euro voor tien liter. Dat was genoeg voor de hele noordgevel van onze tussenwoning, zo’n vijftig vierkante meter. De borstel had ik al, de tuinslang ook.
Qua tijd: de eerste keer kostte me een hele zaterdag. De tweede gevel, bij mijn schoonouders, deed ik in een halve dag. Je wordt er handig in. En eerlijk, het is best bevredigend om zo’n zwarte muur weer schoon te zien worden. Zelfs voor iemand die niet van klusjes houdt.
