De eerste nachtvorst komt vaak sneller dan verwacht. Vorig jaar ontdekte ik dat pas toen mijn regenton aan de onderkant een flinke scheur vertoonde. Water zet bij bevriezing namelijk uit met ongeveer negen procent, en die kracht is enorm. Een volle ton van 200 liter kan bij strenge vorst letterlijk openbarsten. Het goede nieuws: met een uurtje werk in het najaar voorkom je dit probleem volledig.
Een regenton die goed overwintert, gaat jaren mee zonder problemen. De investering in tijd is minimaal vergeleken met de kosten van een nieuwe ton of de frustratie van een ondergelopen tuinhuisje. Hieronder doorloop je alle stappen om je regenton veilig de winter door te helpen.
Wanneer moet je beginnen?
Het beste moment om je regenton winterklaar te maken is wanneer de temperatuur structureel onder de 7 graden zakt en de eerste nachtvorst wordt voorspeld. In Nederland valt dit meestal ergens tussen half oktober en half november. Wacht niet tot het daadwerkelijk vriest, want dan kan er al water in de ton bevroren zijn.
Houd de weersverwachting in de gaten en plan een droge dag. Het legen en schoonmaken gaat veel prettiger zonder regen. Bij ons staat de herinnering inmiddels in de telefoon: eerste weekend van november is regenton-weekend.
Stap 1: De ton volledig legen
Begin met het openen van de kraan onderaan de ton. Laat het water rustig weglopen naar een border of gazon, niet rechtstreeks op tegels waar het glad kan worden. Is er geen kraan aanwezig, dan moet je de ton kantelen. Vraag eventueel hulp, want een volle ton van 200 liter weegt zo’n 200 kilo.
Controleer na het legen of er geen water achterblijft op de bodem. Zelfs een laagje van 5 centimeter kan bij vorst al problemen veroorzaken. Gebruik een oude handdoek of spons om de laatste resten op te nemen. Laat de kraan na het legen openstaan, zodat eventueel condenswater kan ontsnappen.
Stap 2: Schoonmaken en controleren
Een lege ton is het perfecte moment voor een grondige inspectie. Gedurende het seizoen verzamelt zich vaak een laagje bezinksel op de bodem: bladresten, insecten, algen en slib. Dit mengsel kan in het voorjaar voor geurproblemen zorgen en de waterkwaliteit aantasten.
De schoonmaakstappen zijn eenvoudig:
- Schep het grove bezinksel uit met een oude soeplepel of tuinschepje
- Spoel de binnenkant af met een tuinslang of gieter schoon water
- Boen hardnekkige aanslag weg met een borstel en een scheut groene zeep
- Spoel nogmaals na en laat de ton volledig drogen
Controleer tijdens het schoonmaken de wanden op haarscheurtjes of zwakke plekken. Vooral rond de kraan en eventuele naden verdient extra aandacht. Kleine scheurtjes kun je met speciale kunststoflijm repareren voordat ze groter worden.
Stap 3: De regenpijp afsluiten
De meeste regentonnen zijn aangesloten op een regenpijp via een vulautomaat of een eenvoudige aftakking. Voor de winter moet deze verbinding worden verbroken of afgesloten. Bij een vulautomaat zit vaak een winterstand waarmee het regenwater rechtstreeks de afvoer in gaat. Raadpleeg de handleiding van je specifieke model.
Heb je een simpele aftakking zonder automaat? Verwijder dan het aansluitstuk en sluit de opening in de regenpijp af met een passende dop of tape. Zo voorkom je dat er tijdens dooi alsnog water de ton in loopt. Het verwijderde aansluitstuk bewaar je binnen, zodat het niet kan bevriezen en scheuren.
Stap 4: Beschermen of opbergen
Er zijn twee goede opties voor de wintermaanden. De eerste is de ton binnenzetten in een schuur, garage of tuinhuisje. Dit is de veiligste methode en verlengt de levensduur aanzienlijk. Zet de ton ondersteboven zodat er geen vocht in kan komen.
Geen ruimte binnen? Dan kan de ton buiten blijven staan onder de volgende voorwaarden:
- Zet de ton ondersteboven of leg hem op zijn kant
- Plaats een deksel of zeil erover tegen bladeren en sneeuw
- Zorg dat de ton niet in een kuil staat waar water zich verzamelt
- Overweeg een isolerende hoes bij kunststof tonnen van mindere kwaliteit
Houten regentonnen vragen extra zorg. Laat deze bij voorkeur niet volledig uitdrogen, want dan kunnen de duigen gaan werken en lekken ontstaan. Een laagje water van enkele centimeters op de bodem is bij houten tonnen juist wenselijk, mits je voorkomt dat dit bevriest. Plaats de ton in dat geval in een vorstvrije ruimte.
Aanvullende aandachtspunten
Vergeet de kraan niet. Kunststof kranen zijn gevoelig voor vorst wanneer er water in achterblijft. Verwijder de kraan indien mogelijk en bewaar deze binnen. Is de kraan niet afneembaar, wikkel er dan een oude handdoek of isolatiemat omheen en zet de kraan in geopende stand.
Ook het deksel verdient aandacht. Bewaar losse deksels binnen of zet ze rechtop tegen de muur zodat er geen water op blijft staan. Controleer rubber afdichtingsringen op scheurtjes en vervang ze indien nodig. Een nieuwe ring kost slechts een paar euro en voorkomt lekkages in het nieuwe seizoen.
Staat je regenton op een verhoging of standaard? Check of deze constructie stabiel genoeg is om windstoten in de wintermaanden te doorstaan. Een lege ton is licht en kan bij storm omwaaien. Zet de ton eventueel tijdelijk op de grond of verzwaar de voet met een paar tegels.
Klaar voor het voorjaar
Met deze voorbereidingen doorstaat je regenton probleemloos de koudste wintermaanden. Zodra de vorst voorbij is, meestal ergens in maart, kun je het proces omdraaien. Plaats de ton terug, sluit de regenpijp weer aan en wacht op de eerste bui. Binnen de kortste keren heb je weer gratis, kalkarm regenwater voor je planten.
Het jaarlijkse ritueel van winterklaar maken kost hooguit een uur. Vergelijk dat met de prijs van een nieuwe regenton, die al snel tussen de 50 en 150 euro ligt, en het is duidelijk: een beetje nazorg loont. Bij ons staat de ton inmiddels alweer op zijn winterplek in de schuur, klaar voor een zorgeloos voorjaar.
