Vorig jaar liep ik tegen een probleem aan waar ik eerst niet bij stilstond. Mijn border aan de zuidkant van de tuin, pal tegen de schutting, ging er halverwege juli uit als een vergeten veldje. Verdroogd. Slap. Half dood. Ik had daar hortensia’s staan. Mooie planten, maar totaal verkeerd voor die plek. Zes uur volle zon per dag, en ik had geen zin om elke avond met de tuinslang te gaan staan.
Dus ben ik gaan zoeken. Welke planten kunnen tegen die hitte zonder dat je ze elke dag moet bijhouden? Na wat experimenteren, een paar mislukkingen en een succesvol tweede jaar, heb ik een redelijk beeld. Dit zijn de soorten die bij mij werken.
Waarom sommige planten beter tegen droogte kunnen
Niet elke plant is hetzelfde gebouwd. Logisch misschien, maar ik had er nooit zo over nagedacht. Planten die van nature in droge streken groeien, hebben zich aangepast. Dikke bladeren die water vasthouden. Kleine blaadjes met minder verdamping. Diepe wortels die zelf hun water zoeken. Of een waslaagje op het blad dat uitdroging tegengaat.
Die kenmerken zie je terug bij mediterrane planten, steppenplanten en vetplanten. Niet toevallig de groepen waar je moet zoeken als je een onderhoudsarme border wilt. Mijn buurman had jaren geleden al lavendel staan. Die deed het prima terwijl zijn gazon ernaast vergeelde. Had ik eerder naar moeten kijken.
Vetplanten en succulenten: harder dan ze lijken
Vetplanten associeer je misschien met een potje op de vensterbank. Maar buiten doen ze het ook goed, mits de grond goed draineert. Sedum is de bekendste. Muurpeper, hemelsleutel, vetkruid. Er zijn tientallen varianten. Ze groeien laag, bedekken de grond en bloeien vaak in de nazomer.
Bij mij staat sedum spectabile in een hoek die vanaf april tot september zon heeft. Nooit water gegeven. In drie jaar niet. Het ding groeit elk jaar een stukje groter en bloeit in september paarsroze. Bijen zijn er gek op.
Huislook is een andere optie. Sempervivum, officieel. Die rozetten in allerlei kleuren, van groen tot donkerrood. Ik heb ze tussen dakpannen gestoken die ik als border-rand gebruik. Origineel was het niet mijn idee, zag het bij een kennis. Werkt prima, en je hoeft er niks aan te doen.
Mediterrane planten: lavendel, rozemarijn en meer
Lavendel is de klassieker. Iedereen kent het, ruikt heerlijk, trekt vlinders aan. Maar er zijn wel wat dingen om te weten. Lavendel haat natte voeten. Zware kleigrond is een probleem. Bij mij heb ik de bodem verbeterd met grof zand en wat grind, anders rot de wortel weg in natte winters. Eenmaal gevestigd kan lavendel weken zonder regen.
Rozemarijn is vergelijkbaar. Ik heb er twee struiken van, allebei tegen de zuidmuur. In de winter soms wat last van vorst, maar ze komen elk jaar terug. En je kunt er nog mee koken ook, al vergeet ik dat meestal.
Andere mediterrane opties:
- Salie, zowel de keukensalie als siersalie
- Tijm, groeit laag en is praktisch onverwoestbaar
- Santolina, zilvergrijs blad en gele bloemen
- Cistus, ook wel zonneroos, bloeit kort maar spectaculair
Wat ik zelf niet had verwacht: olijfwilg doet het ook prima. Geen echte olijfboom, maar erop lijkend. Zilverachtige bladeren, droogtetolerant, en wordt niet zo groot dat je buren gaan klagen.
Siergrassen voor droge borders
Grassen vind ik lastig. Sommige worden enorm, andere zaien zich overal uit. Maar een paar soorten zijn ideaal voor volle zon zonder water.
Stipa tenuissima, vedergras. Fijne pluimen die bij elke windvlaag bewegen. Staat bij mij tussen de lavendel. Zaait zich wel uit, dus je moet af en toe zaailingen wegtrekken. Niet erg, kost vijf minuten per maand.
Pennisetum, lampenpoetsersgras. Dikkere pluimen, iets robuuster uiterlijk. Sommige varianten zijn niet winterhard in Nederland, dus kijk goed welke je koopt. De variant ‘Hameln’ overleeft onze winters.
Blauw schapengras is compact, blauwgrijs, en wordt niet hoger dan dertig centimeter. Ideaal voor de voorrand van een border.
Planten die ik probeerde en die faalden
Niet alles werkt. Dat hoort erbij. Ik zet ze even op een rijtje, scheelt jou het uitzoeken.
- Astilbe. Prachtige pluimen, maar wil schaduw en vocht. Dood binnen zes weken bij mij.
- Hosta. Zelfde verhaal. Bladeren verbrandden letterlijk.
- Hortensia. Had ik al genoemd. Kansloos op volle zon zonder water.
- Ridderspoor. Te veel dorst, en de slakken vraten de rest.
Drie maanden duurde het voor ik doorhad dat de grond ook uitmaakt. Mijn zuidhoek heeft zandige grond, droogt snel uit. Prima voor mediterrane planten, rampzalig voor vochtminnaars. Test je grond, of kijk gewoon wat je buren aan die kant hebben staan.
Aanplanten en de eerste weken
Hier maakte ik zelf een fout. Ik dacht: droogtetolerante planten hebben geen water nodig. Klopt. Maar niet meteen. Nieuwe planten moeten wortelen, en dat lukt niet als de grond kurkdroog is.
De eerste weken geef ik wel water. Niet elke dag, maar om de paar dagen flink. Liever één keer goed dan elke dag een beetje. Oppervlakkig gieten zorgt voor oppervlakkige wortels, en die redden het niet als het echt heet wordt.
Na zes tot acht weken stop ik. Dan moeten ze het zelf uitzoeken. En dat doen ze meestal prima, mits je de juiste soorten hebt gekozen.
Grondverbetering helpt
Kleigrond houdt vocht vast, maar wordt keihard als het droog is. Scheuren in de grond waar wortels in breken. Niet ideaal. Zandgrond droogt te snel uit maar is wel luchtig. Mijn aanpak: overal waar ik plant meng ik grof zand, wat grind en een beetje compost door de bovenste dertig centimeter.
Drainage is cruciaal. Mediterrane planten verdragen droogte, maar verrotten bij natte voeten in de winter. Ik heb op een plek zelfs een laagje grind onder de plantenplek gelegd. Overdreven misschien, maar die rozemarijn staat er nu vier jaar.
Onderhoud door het jaar
Weinig. Dat is het mooie ervan.
In het voorjaar snoei ik de lavendel terug. Niet te diep in het oude hout, dan komen ze niet meer terug. Een handbreedte boven de bruine stengels, ongeveer. Grassen knip ik in maart tot een centimeter of tien boven de grond. Dan komt het nieuwe blad fris omhoog.
Sedum laat ik de hele winter staan. De bruine bloemhoofden zijn mooi met rijp erop, en vogels pikken er zaadjes uit. In maart hark ik het oude spul weg.
Onkruid is minimaal als de beplanting dicht genoeg staat. Eerste jaar moet je bijhouden, daarna groeit er weinig meer tussen.
Wat ik nu zou doen
Als ik opnieuw zou beginnen met die zuidborder, zou ik direct een mix planten van lavendel, sedum, een paar grassen en wat tijm als bodembedekker. Niet te veel verschillende soorten, hooguit vijf of zes. Anders wordt het rommelig.
En ik zou de hortensia’s meteen aan de schaduwkant zetten. Waar ze thuishoren. Een paar honderd euro verder en een seizoen verloren, maar goed. Nu weet ik het.
