Vorig jaar liep ik er drie maanden mee rond. Elke nacht hetzelfde verhaal: tik, tik, tik vanuit de badkamer. Overdag hoorde ik het nauwelijks, maar zodra het huis stil werd, leek die ene druppel een drummende tiener. Mijn vrouw kon er niet van slapen. Ik wel, maar dat kwam omdat ik de badkamerdeur dichttrok en deed alsof het probleem niet bestond. Totdat de waterrekening kwam.
Wat bleek: een druppelende kraan kan je per jaar zo’n vijf- tot tienduizend liter water kosten. Klinkt overdreven, maar reken maar uit. Eén druppel per seconde is ruim 25 liter per dag. Vermenigvuldig dat met 365 dagen en je snapt waarom ik uiteindelijk toch die kraan heb opengedraaid. Figuurlijk dan. Om te kijken wat eraan mankeerde.
Waarom druppelt een kraan vaker bij warm weer?
Dit was iets wat ik pas na twee zomers doorhad. Warmte zorgt ervoor dat rubber uitzet. Kraanleertjes, die kleine rubberen ringen die zorgen dat water stopt bij het dichtdraaien, worden zachter en verliezen hun veerkracht sneller als de temperatuur stijgt. In de winter trekken ze weer samen, waardoor het probleem soms tijdelijk verdwijnt. Maar het rubber is dan al beschadigd. Het blijft een kwestie van tijd.
Bij keramische cartridges speelt iets anders. Die zetten niet uit, maar het vet dat de bewegende delen smeert, wordt dunner bij warmte. Daardoor sluiten de keramische schijfjes minder strak af. Vooral bij goedkopere kranen zie je dit effect. Geen idee waarom fabrikanten hier niet duidelijker over zijn, maar goed.
Hoe vind je de oorzaak?
Voordat je onderdelen gaat bestellen, wil je weten waar het probleem zit. Druppelt de kraan als je hem helemaal dichtdraait? Dan ligt het vrijwel altijd aan het kraanleertje of de cartridge. Druppelt hij ook als je hem opendraait? Dan kan de kraan zelf beschadigd zijn, of is er iets mis met de waterdruk.
Bij ons was het simpel. Dichtdraaien, wachten, druppel. Weer dichtdraaien, harder nu. Nog steeds druppel. Klassiek geval van versleten leertje. Ik dacht eerst dat het aan de mengkraan lag, want die was al vijftien jaar oud. Bleek niet zo te zijn. Na vervanging van het leertje was het probleem weg.
Een snelle test: draai de hoofdkraan dicht, open de druppelende kraan even, en kijk of het druppelen stopt. Stopt het? Dan zit het euvel in de kraan zelf. Blijft het doorgaan terwijl de hoofdkraan dicht is? Dan heb je een groter probleem en zou ik toch een loodgieter bellen.
Kraanleertje vervangen: stap voor stap
Dit is makkelijker dan het klinkt. Echt. Je hebt nodig:
- Een verstelbare waterpomptang of steeksleutel
- Een platte schroevendraaier
- Nieuw kraanleertje (kosten: een paar euro bij de bouwmarkt)
- Eventueel wat kraanvet
Zet eerst de watertoevoer dicht. Onder de wasbak zit meestal een afsluiter, een kleine kraan die je dichtdraait. Geen afsluiter? Dan de hoofdkraan. Open daarna de kraan even om de restdruk eruit te laten.
Draai de kap of greep van de kraan los. Soms zit er een dopje op dat je eraf moet wippen met een platte schroevendraaier. Daaronder zit een schroef. Losdraaien, greep eraf. Nu zie je de spindel, dat is de metalen as die in de kraanbehuizing steekt. Draai die met de waterpomptang los. Aan het uiteinde zit het leertje. Wissel het om voor het nieuwe, smeer een beetje kraanvet op de schroefdraad, en zet alles in omgekeerde volgorde terug.
Eerste keer duurde bij mij een half uur. Tweede keer tien minuten. Oefening baart kunst, ook bij kranen.
Cartridge vervangen bij een mengkraan
Mengkranen, die eenhendel kranen die je overal tegenkomt, werken anders. Geen losse leertjes, maar een cartridge. Dat is een cilindervormig onderdeel met keramische schijfjes binnenin. Vervangen is iets prijziger, zo’n 15 tot 40 euro afhankelijk van het merk, maar nog steeds een fractie van wat een loodgieter rekent.
Probleem: er zijn honderden verschillende cartridges. De afmetingen variëren per fabrikant en soms zelfs per model. Mijn tip: haal de oude cartridge er eerst uit en neem die mee naar de bouwmarkt. Of meet de diameter en hoogte op en zoek online naar een compatibele vervanging.
Het vervangproces lijkt op dat van het leertje. Water dicht, greep eraf, borgmoer losdraaien, cartridge eruit trekken, nieuwe erin, alles weer vastdraaien. Let op dat je de cartridge in de juiste stand plaatst, anders krijg je warm water als je koud wilt of andersom. Bij mij was dat de eerste keer het geval. Geen ramp, maar wel vervelend.
Wanneer toch een vakman bellen?
Niet alles is zelf te doen. Als de kraanbehuizing zelf beschadigd is, bijvoorbeeld door kalkaanslag of corrosie, dan helpt een nieuw leertje niet. Ook bij inbouwkranen, waar de techniek in de muur zit, zou ik voorzichtig zijn. Je wilt niet per ongeluk een waterleiding beschadigen omdat je dacht dat het wel meeviel.
En als je na het vervangen van leertje of cartridge nog steeds gedruppel hoort? Dan is er iets anders aan de hand. Mogelijk de zitting van de kraan, het metalen vlak waar het leertje tegenaan drukt. Die kun je opnieuw laten frezen door een loodgieter. Zelf doen kan, met speciaal gereedschap, maar ik heb het één keer geprobeerd en het resultaat was matig. Sindsdien laat ik dat over aan iemand die het vaker doet.
Preventie: langer plezier van je kraan
Een paar dingen die helpen:
- Draai kranen niet te hard dicht. Dat drukt het leertje plat en verkort de levensduur.
- Laat kranen niet lang ongebruikt. In vakantiehuizen of logeerkamers gaan leertjes sneller stuk door uitdroging.
- In gebieden met hard water: overweeg een waterontharder of spoel de kraan regelmatig door om kalkaanslag te voorkomen.
Ik had het anders moeten weten, maar bij onze tweede badkamerkraan wachtte ik te lang. Resultaat: de zitting was aangetast en de hele kraan moest eruit. Kost je zo honderd euro plus arbeid. Terwijl een leertje van twee euro het probleem had opgelost als ik eerder had ingegrepen.
Die nachtelijke druppel is trouwens eindelijk weg. Mijn vrouw slaapt weer door, ik heb wat geld bespaard, en ik heb geleerd dat sommige klusjes echt makkelijker zijn dan ze lijken. Al moet ik toegeven dat ik de eerste keer de verkeerde maat leertje had gekocht. Twee keer naar de Gamma. Klassiek.
