Vorig najaar viel het me op dat de regenpijp aan de achterkant van ons huis een vreemd gorgelend geluid maakte. Niet alarmerend, maar wel zo’n geluid waarvan je denkt: dat hoort er niet bij. Toen ik op de ladder klom om te kijken, trof ik een compacte prop van bladeren, mos en wat leek op dennennaalden van de buren. De goot zat zo vol dat het regenwater er simpelweg niet meer doorheen kon. Het liep over de rand, langs de gevel naar beneden. Geen prettig gezicht.
Sindsdien ben ik wat alerter op onze dakgoten. Niet omdat ik er plezier in heb om op een ladder te staan, want dat heb ik absoluut niet, maar omdat ik heb gezien wat er gebeurt als je het laat versloffen. Vochtplekken bij de dakrand, groene aanslag op de muur, en in het ergste geval waterschade aan het houtwerk. Een kennis die aannemer is, vertelde me ooit dat hij regelmatig wordt gebeld voor reparaties die hadden kunnen worden voorkomen met een halfuurtje gootonderhoud per jaar. Dat zette me aan het denken.
Waarom gootreiniging echt verschil maakt
Een dakgoot lijkt zo’n onderdeel van je huis waar je nooit over nadenkt. Tot het misgaat. De functie is simpel: regenwater opvangen en via de regenpijp afvoeren naar de grond of het riool. Maar zodra er bladeren, takjes of mos in terechtkomen, ontstaat er een dam. Water hoopt zich op. Bij vorst kan dat water bevriezen en uitzetten, waardoor de goot zelf kan scheuren of losraken van de gevel.
Wij hebben thuis een stuk of vijf bomen in de directe omgeving, waaronder een grote eik van de buren. In de herfst is het een constante regen van bladeren. Letterlijk. Ik heb geleerd dat je in zo’n situatie niet kunt volstaan met één keer per jaar schoonmaken. Twee keer is het minimum. Liever drie.
Wanneer is het beste moment
De timing hangt af van je omgeving. Woon je in een straat zonder bomen en met weinig begroeiing in de buurt? Dan is één grondige schoonmaakbeurt in november vaak voldoende. Maar heb je, zoals wij, loofbomen die hun bladeren pas laat in het seizoen loslaten, dan is eind november of begin december verstandiger. Anders maak je de goot schoon en ligt er twee weken later weer een nieuwe laag.
Mijn aanpak is tegenwoordig als volgt: een eerste ronde half oktober, wanneer de meeste bladeren zijn gevallen maar nog niet allemaal. Een tweede ronde eind november, vlak voor de eerste nachtvorst. En in het voorjaar, ergens in maart, kijk ik nog een keer of er wintervuil is achtergebleven. Dat klinkt misschien overdreven, maar het kost me per keer hooguit twintig minuten en ik heb sindsdien geen problemen meer gehad.
Zelf doen of uitbesteden
Ik doe het zelf, maar ik begrijp volledig als je daar geen zin in hebt. Een ladder op klimmen met een emmer en handschoenen is niet voor iedereen weggelegd. Zeker niet als je goten op de tweede verdieping zitten of als je dak een lastige hoek heeft. In dat geval zou ik aanraden om een glazenwasser of gevelreiniger te vragen of ze de goten kunnen meenemen. Vaak doen ze dat voor een tientje of twee extra.
Wat ik zelf gebruik:
- Een stevige ladder die minstens drie sporten boven de gootrand uitsteekt
- Werkhandschoenen, liefst waterdicht
- Een kleine plastic schep of een oude soeplepel
- Een emmer om het vuil in te verzamelen
- Een tuinslang met een spuitkop voor het naspoelen
Geen ingewikkelde apparatuur. De soeplepel is trouwens een tip van mijn schoonvader. Werkt beter dan een troffel omdat je minder kans hebt om de goot te beschadigen. Klein detail, maar het scheelt.
Hoe je het veilig aanpakt
Veiligheid eerst. Ik zeg het omdat ik zelf een keer bijna van de ladder ben gegleden toen ik me te ver uitrekte om een hardnekkige prop te pakken. Niet slim. Sindsdien verplaats ik de ladder vaker, ook al kost dat extra tijd. Beter dan een gebroken pols.
Zet de ladder op een vlakke, stabiele ondergrond. Niet op gras dat nat is van de dauw. Niet tegen de regenpijp, want die kan loskomen. Tegen de gevel, met de bovenkant van de ladder rustend op een plek waar hij niet kan wegschuiven. Als je een hulpje hebt die de ladder beneden kan vasthouden, des te beter.
Werk van het ene uiteinde van de goot naar het andere. Schep het grove vuil eruit en laat het in de emmer vallen. Probeer niet te veel tegelijk te pakken, want dan valt er gegarandeerd de helft naast de emmer op je oprit. Vraag me niet hoe ik dat weet. Als het grove vuil eruit is, spoel je de goot na met de tuinslang. Let op dat het water vrij naar de regenpijp stroomt. Zo niet, dan zit daar mogelijk ook een verstopping.
Signalen dat er iets mis is
Niet elke verstopping is zichtbaar vanaf de grond. Maar er zijn wel tekenen waar je op kunt letten:
- Water dat tijdens een regenbui over de rand van de goot stroomt in plaats van via de regenpijp
- Groene of donkere strepen op de gevel, direct onder de gootlijn
- Planten of mos dat in de goot groeit, soms zelfs zichtbaar vanaf de straat
- Een doorgezakte goot, wat kan wijzen op te veel gewicht door opgehoopt vuil en water
- Vochtplekken of schimmel aan de binnenkant van je zolder, in de buurt van de dakrand
Bij dat laatste zou ik niet te lang wachten. Vochtproblemen aan de binnenkant van je huis kunnen snel escaleren, zeker in de winter wanneer je minder ventileert en de lucht binnen vochtiger is. Een loodgieter of dakdekker kan de oorzaak vaststellen en de goot indien nodig repareren of vervangen.
Wanneer je een vakman moet bellen
Zelf de goten schoonmaken is prima voor regulier onderhoud. Maar sommige situaties vragen om iemand met meer ervaring. Als je goot zichtbaar scheef hangt of is losgekomen van de gevel, laat dat dan niet zitten. Hetzelfde geldt voor gaten of scheuren in het materiaal. Vooral bij zinken goten zie je soms kleine gaatjes ontstaan door corrosie. Dat kun je niet zomaar zelf repareren.
Ook als je regenpijp verstopt zit en je er met een tuinslang niet doorkomt, is het verstandig om hulp in te schakelen. Soms zit de verstopping dieper, in het ondergrondse deel van de afvoer. Daar kom je met huismiddelen niet bij.
Een kleine investering die veel voorkomt
Ik ben niet zo van de gadgets, maar ik overweeg wel om bladvangers te plaatsen. Dat zijn roostertjes of gaasjes die je over de goot legt, zodat bladeren er niet in kunnen vallen maar water wel door kan. Een buurman heeft ze en is er tevreden over. Het scheelt hem naar eigen zeggen de helft van het onderhoud. Of het echt zo effectief is, durf ik niet te zeggen, maar het idee spreekt me aan.
Wat ik wel weet: een halfuurtje op de ladder in het najaar bespaart je potentieel honderden euro’s aan reparaties later. En misschien nog belangrijker, het gevoel dat je huis winterklaar is. Dat de eerste storm kan komen zonder dat je je zorgen maakt over wat er met het regenwater gebeurt. Dat is voor mij, iemand die houdt van een thuis dat klopt, precies de rust die ik zoek.
