Bij ons staan aan de voorkant twee oude linden die prachtig uitkomen tegen het huis, maar elk voorjaar betaal ik de prijs: een dakgoot vol met zaadjes, takjes en samengekoekt blad dat in de winter is blijven liggen. Vorig jaar ontdekte ik pas dat de afvoer verstopt zat toen er bij de eerste flinke bui water langs de gevel stroomde. Niet ideaal. Sindsdien maak ik er een gewoonte van om in mei de goten te inspecteren, ruim voordat de zomerstormen komen met hun plotselinge hoosbuien.
Een verstopte dakgoot lijkt misschien onschuldig, maar de gevolgen kunnen vervelend zijn. Water dat overloopt zoekt z’n weg langs de gevel, en op den duur kan dat vochtproblemen veroorzaken in het metselwerk of zelfs in de kruipruimte. Een kennis die bouwkundig adviseur is, vertelde me eens dat veel kleine vochtklachten in oudere huizen terug te leiden zijn naar slecht onderhouden goten. Dat zette me aan het denken.
Waarom juist nu, voor de zomer?
Najaar is traditioneel het moment waarop veel mensen aan gootreiniging denken, logisch na al het vallende blad. Maar ik ben er inmiddels achter dat het voorjaar minstens zo belangrijk is. De winter heeft vaak restanten achtergelaten die zijn samengeperst tot een compacte laag, soms vermengd met mos dat van de dakpannen is gegleden. En dan komen de zomerstormen, die in Nederland steeds heftiger lijken te worden met korte, intense buien. Een goot die in april nog net leek mee te komen, loopt in juli hopeloos over.
Ik check onze goten tegenwoordig twee keer per jaar: eind april of begin mei, en dan nogmaals in november na de bladval. Kost een uurtje per keer, scheelt een hoop gedoe.
Veiligheid gaat voor alles
Laat ik hier eerlijk zijn: ik ben niet iemand die graag op een ladder klimt. Hoogtes vind ik lastig, en ik heb genoeg verhalen gehoord over mensen die bij simpel onderhoud van een ladder zijn gevallen. Een collega van mijn man brak twee jaar geleden zijn enkel, gewoon bij het schoonmaken van de goot aan de achterkant van zijn huis. De ladder stond een beetje scheef op het gras.
Wat ik heb geleerd:
- Zet een ladder altijd op een vlakke, harde ondergrond. Gras of grind geeft mee. Leg eventueel een stevig bord onder de poten.
- De 4-op-1-regel werkt goed: voor elke vier meter hoogte moet de voet van de ladder één meter van de muur staan.
- Laat iemand beneden de ladder vasthouden als je alleen bent. Of gebruik een ladder met stabilisatievoeten.
- Reik nooit te ver opzij, ook al lijkt die ene prop bladeren binnen handbereik. Klim liever af en verzet de ladder.
Bij een huis van twee verdiepingen of hoger zou ik sowieso niet zelf gaan klauteren. Dan bel ik liever iemand die dit dagelijks doet en het juiste materiaal heeft.
Wat heb je nodig?
Geen ingewikkeld gereedschap, gelukkig. De meeste spullen heb je waarschijnlijk al in de schuur staan. Ik gebruik zelf stevige tuinhandschoenen, niet die dunne stoffen exemplaren maar degelijke met een rubberen coating. Het spul in de goot is vaak glibberig en soms zitten er scherpe takjes tussen.
Een plantenschepje of een oude soeplepel werkt prima om de blubber uit de goot te scheppen. Er bestaan speciale gootscheppen, maar eerlijk gezegd vind ik zo’n soeplepel net zo handig en die heb je al. Een emmer aan een haak aan de ladder scheelt heen en weer klimmen. En een tuinslang met een spuitkop om na te spoelen, zodat je meteen ziet of de afvoer vrij is.
Wat ik níet zou aanraden: een hogedrukreiniger op je dakgoot richten. Te veel kracht, en je kunt de naden en verbindingen beschadigen. Een gewone tuinslang met wat druk erachter is genoeg.
De reiniging zelf
Begin bij het verste punt van de afvoer en werk daar naartoe. Zo duw je het vuil richting de plek waar het weg moet. Schep het grove materiaal eruit, blad, takjes, dat samengekoekte mos, en gooi het in de emmer. Probeer niet alles door de afvoer te spoelen, want dan creëer je precies het probleem dat je wilt voorkomen.
Als de goot leeg is, spoel je met de tuinslang na. Zet de slang bij het uiteinde en laat het water richting de afvoer stromen. Let op of het water goed wegloopt. Blijft het staan of loopt het traag weg, dan zit er waarschijnlijk iets in de afvoerpijp. Een lange, flexibele borstel kan dan helpen, of je spoelt van onderaf met de slang omhoog in de pijp. Soms komt er dan een prop naar beneden die je niet had verwacht.
Bij ons zat vorig jaar een vogelnest in de afvoer, dat verklaarde een hoop. Ik had het anders moeten weten, want ik had in het voorjaar mussen zien rondvliegen bij die hoek van het huis.
Controleer op beschadigingen
Nu je toch boven bent, kijk even goed naar de staat van de goot. Zitten er scheurtjes in? Hangen delen door? Zijn de beugels nog stevig? Een goot die een beetje doorzakt, zorgt voor stilstaand water en dat trekt alleen maar meer vuil aan.
Kunststof goten kunnen na jaren in de zon bros worden, zeker aan de zuidkant van het huis. Zink of aluminium goot gaat langer mee, maar kan op de verbindingen gaan lekken. Als je twijfelt over de staat, laat dan een dakdekker of gootspecialist een keer meekijken. Kleine reparaties zijn niet duur, maar uitstellen maakt het alleen erger.
Wanneer laat je het over aan een vakman?
Ik ben geen voorstander van alles zelf willen doen. Sommige situaties vragen om iemand met ervaring en de juiste uitrusting.
- Als je huis hoger is dan één verdieping en je geen veilige manier hebt om erbij te komen.
- Bij dakgoten die lastig bereikbaar zijn, bijvoorbeeld boven een serre of uitbouw.
- Als de afvoer hardnekkig verstopt blijft, ook na spoelen.
- Bij zichtbare schade die gerepareerd moet worden.
Een professionele gootreiniging kost vaak minder dan je denkt, ergens tussen de vijftig en honderdvijftig euro afhankelijk van de grootte van je huis en de bereikbaarheid. Ze hebben vaak een hoogwerker of speciale ladders, en ze zien meteen of er iets niet in orde is.
Een kleine investering in gemoedsrust
Ik geef toe dat gootonderhoud niet het meest opwindende klusje is. Maar er is iets prettig aan een huis waarvan je weet dat het klaar is voor wat komen gaat. Die eerste zomerstorm, met regen die horizontaal tegen de ramen slaat en de straat in een minuut blank staat, kijk ik tegenwoordig met een zeker genoegen aan. De goten doen hun werk, het water stroomt netjes naar de regenpijp, en ik hoef niet bezorgd naar de gevel te turen.
Een uurtje in mei, een uurtje in november. Meer vraagt het niet. En als je zoals ik een beetje hoogtevrees hebt: er is geen schande in het uitbesteden. Een droog huis is de moeite waard.
