Vorig jaar dacht ik dat ik gek werd. We hadden net een nieuwe badkamer, alles strak afgekit, witte voegen, alles fris. Drie weken na de oplevering bleef de spiegel een uur na het douchen nog beslagen. Een paar weken later zag ik de eerste zwarte stipjes in de voegen verschijnen, eerst alleen in de hoek bij de douchekop, daarna ook bij de scheidingswand.
De eerste reflex was: harder schrobben. Werkte een week, kwam weer terug. Een bleekje erop. Werkte twee weken. Toen begon ik te begrijpen dat ik de symptomen aan het bestrijden was, niet de oorzaak.
Schimmel is geen schoonmaakprobleem
Dat klinkt misschien tegenstrijdig, maar het is wel hoe het zit. Schimmelsporen zitten constant in de lucht, in elke woning. Het zijn microscopisch kleine deeltjes die voortdurend rondzweven en ook door open ramen en op kleding mee naar binnen komen. Je kunt ze niet weghouden, hoe schoon je ook poetst.
Wat schimmel wel of niet laat groeien is de combinatie van vier dingen: vocht, een voedingsbodem, temperatuur en tijd. In een badkamer is voedingsbodem altijd aanwezig (zeepresten, huidschilfers, kalk), de temperatuur is meestal goed, en tijd heb je genoeg. De enige factor die je echt in de hand hebt, is vocht.
Volgens Milieu Centraal kan langdurig vocht in huis bovendien gezondheidsklachten geven: hoesten, kortademigheid, irritatie van de ogen of luchtwegen, en bij gevoelige mensen verergerde astmaklachten. Het is dus geen kosmetisch probleem.
Een hygrometer was de eye-opener
Ik kocht een goedkope hygrometer van een tientje en hing ‘m op ooghoogte in de badkamer, niet vlak bij de douche zelf. Een paar dagen gemeten en de cijfers waren best confronterend:
- Voor het douchen: rond de 55 procent luchtvochtigheid
- Tijdens douchen: pieken naar 90 tot 92 procent
- Een half uur na het douchen: nog steeds boven 80
- Pas na bijna drie uur: terug onder de 65 procent
Drie uur. Elke dag opnieuw. Geen wonder dat de boel daar niet kon drogen.
Schimmel groeit het beste bij langdurige luchtvochtigheid boven de 70 procent. Niet bij een korte piek tijdens het douchen, want dat is normaal en onvermijdelijk. Het probleem zit in die uren erna, waarin het vocht blijft hangen. Hoe sneller je weer onder de 60 zit, hoe minder kans schimmel heeft om wortel te schieten.
Wat ik veranderd heb
Ik heb een paar dingen aangepast die samen het verschil maakten. Niks bouwkundigs, geen nieuwe apparatuur, alleen andere gewoontes:
- Mechanische afzuiging op de hoge stand, tijdens en een vol uur na het douchen. Ja, het maakt meer herrie en kost een beetje meer stroom, maar het verschil is enorm. Heb je geen mechanische ventilatie? Een raam op een kier en een tijdelijke ventilator richting het rooster doet ook al heel veel.
- Tegels droogtrekken met een raamtrekker, direct na het douchen. Niet de hele wand, alleen de natste plekken bij de douchekop en op de glaswand. Dit scheelt liters water die anders zouden verdampen en uren in de ruimte zouden blijven hangen.
- Deur open zetten na het douchen, niet ervoor. Als je de deur tijdens of meteen na het douchen openzet, trek je de vochtige lucht juist je hele huis in. Eerst goed afzuigen of ventileren, dan pas de deur open.
- Handdoeken weg uit de badkamer. Dit is voor mij de grootste eye-opener geweest. Een natte handdoek doet er gerust een halve dag over om droog te worden en die hele tijd staat hij vocht af aan de omgeving. Bij ons hangen ze nu in de slaapkamer of bij de wasmachine, op een echte droogplek.
- Wassen op zestig graden af en toe. Voor de handdoeken zelf, dan ben je echte schimmelsporen kwijt die je anders door je hele wasmachine sleept.
Wanneer is het slimmer om een vakman te bellen
Niet elk vochtprobleem los je op met gewoontes. Als de schimmel op meerdere plekken in het huis terugkomt, of als hij door de muur heen drukt en niet alleen oppervlakkig zit, is er vaak iets bouwkundigs aan de hand. Denk aan een lekkende leiding achter de muur, een slechte aansluiting van de kit, of een falende dampscherm.
Ook bij oudere huizen zonder mechanische ventilatie kan de gewone luchtcirculatie gewoon ontoereikend zijn. Dan ben je met poetsen en discipline aan het dweilen met de kraan open. Milieu Centraal heeft praktische tips over ventilatie in oudere woningen die kunnen helpen om de oorzaak in beeld te krijgen.
Bij twijfel: laat iemand met verstand van bouwfysica of een vochtbestrijdingsspecialist langskomen. Dat scheelt op termijn veel hoofdpijn en geld.
Acht maanden later
De voegen zien er nog steeds wit uit. De spiegel beslaat nog wel even, maar trekt binnen twintig minuten weg in plaats van een uur. De hygrometer zit binnen anderhalf uur terug onder de zestig procent. En dat allemaal zonder dat we een tegel hebben aangeraakt.
Het mooie is dat geen van deze dingen geld kost. Het was puur een kwestie van begrijpen waar het echt vandaan kwam. Schimmel is geen schoonmaakprobleem, het is een vochtprobleem. Wie de vochtigheid de baas wordt, hoeft de schimmel niet te bestrijden.
