De temperatuur daalt, de dagen worden korter en voor je het weet sta je weer regelmatig stoofpotjes te maken. Heerlijk, maar al die kookdampen moeten wel ergens heen. Een goed werkende afzuigkap is dan onmisbaar. Toch is dit één van die apparaten die we gemakkelijk vergeten bij het huishouden. Zonde, want een vettige of verstopte afzuigkap werkt niet alleen slechter, hij verbruikt ook meer energie en kan zelfs brandgevaar opleveren.
Afgelopen herfst merkte ik dat onze afzuigkap op de hoogste stand amper nog lucht leek weg te zuigen. Bij het bakken van spek bleef de walm minutenlang in de keuken hangen. Tijd voor actie dus. Het bleek dat de filters zo dichtgeslibd waren met vet dat de motor nauwelijks nog lucht kon aanzuigen. Na een grondige schoonmaakbeurt werkte het apparaat weer als nieuw. In dit stuk deel ik precies hoe je dat aanpakt.
Waarom onderhoud nu slim is
In de zomermaanden koken we vaak lichter. Een salade, iets van de barbecue, of simpelweg een raam open tijdens het bakken. De afzuigkap draait minder uren. Maar zodra het kouder wordt, verandert dat. Je kookt vaker uitgebreid, de ramen blijven dicht en de afzuigkap moet overuren maken. Als het apparaat dan niet optimaal functioneert, merk je dat direct: condensatie op de ramen, geurtjes die blijven hangen en een vettig aanslag op keukenkastjes.
Door nu, vlak voor het stookseizoen, je afzuigkap te controleren en schoon te maken, voorkom je deze problemen. Bovendien gaat een goed onderhouden motor langer mee. Fabrikanten adviseren om de vetfilters elke twee tot drie maanden te reinigen bij normaal gebruik. Kook je dagelijks uitgebreid? Dan is maandelijks beter.
De vetfilters verwijderen en schoonmaken
Begin met het uitschakelen van de afzuigkap en het verwijderen van de vetfilters. Bij de meeste modellen klik of schuif je deze eenvoudig los. Metalen filters zijn vaak van roestvrij staal of aluminium en kunnen doorgaans in de vaatwasser. Zet de machine dan wel op een intensief programma van minimaal 65 graden.
Handmatig reinigen werkt ook uitstekend. Vul je gootsteen of een grote teil met heet water en voeg een flinke scheut ontvetter of groene zeep toe. Laat de filters minimaal 30 minuten weken. Hardnekkig vet? Strooi dan wat soda over de filters voordat je ze in het water legt. De combinatie van soda en heet water lost vetaanslag effectief op.
Na het weken boen je de filters met een niet-krassende borstel of spons. Spoel ze grondig af met schoon water en laat ze volledig drogen voordat je ze terugplaatst. Natte filters in een afzuigkap kunnen schimmelvorming veroorzaken.
De behuizing en afzuigopening reinigen
Met de filters eruit heb je vrij zicht op de binnenkant van de kap. Hier verzamelt zich vaak een laagje gestold vet, soms vermengd met stof. Dit is het moment om ook deze delen aan te pakken. Gebruik een doek of spons met warm water en een beetje afwasmiddel. Vermijd agressieve schuurmiddelen, zeker bij roestvrijstalen kappen, want die krassen snel.
De buitenkant van de afzuigkap verdient dezelfde aandacht. Vingerafdrukken, vetspetters en stof maken het geheel er niet mooier op. Een microvezeldoek met wat glasreiniger of verdunde allesreiniger werkt prima voor de meeste oppervlakken. Bij ons bleek de bovenkant van de kap, die je normaal niet ziet, veruit het viest. Daar had zich in een jaar tijd een plakkerige laag gevormd. Even goed schrobben dus.
Controleer de werking van de motor
Nu alles schoon is, wordt het tijd om te testen of de afzuigkap daadwerkelijk goed functioneert. Plaats de filters terug en schakel het apparaat in. Loop alle standen langs en luister naar het geluid. Een goed werkende afzuigkap produceert een constant, gelijkmatig geluid. Ratelende, piepende of schurende geluiden kunnen wijzen op een probleem met de motor of ventilator.
Een simpele test voor de zuigkracht: houd een vel keukenpapier tegen het filter terwijl de kap op de laagste stand draait. Het papier moet blijven plakken. Op de hoogste stand moet je duidelijk voelen dat er lucht wordt aangezogen. Zuigt de kap nauwelijks, terwijl de filters schoon zijn? Dan kan het probleem bij het afvoerkanaal of de motor liggen. In dat geval is het verstandig een vakman in te schakelen.
Vergeet het afvoerkanaal niet
Bij afzuigkappen met externe afvoer, dus een buis naar buiten, kan ook het kanaal verstopt raken. Vetaanslag, stof en soms zelfs vogelnestjes in de buitenrooster belemmeren de luchtstroom. Controleer het buitenrooster op vuil en verwijder eventuele obstakels. Het kanaal zelf kun je laten inspecteren door een specialist als je vermoedt dat het verstopt is.
Heb je een recirculatiekap, zonder afvoer naar buiten? Dan werkt het apparaat met een koolstoffilter dat geuren neutraliseert. Dit filter is niet te reinigen en moet periodiek vervangen worden. De meeste fabrikanten adviseren vervanging elke drie tot zes maanden, afhankelijk van gebruik. Check de handleiding van jouw model voor specifieke instructies.
Handig overzicht: onderhoudschecklist
Om het jezelf gemakkelijk te maken, kun je deze punten aflopen:
- Vetfilters verwijderen en reinigen in vaatwasser of handmatig met soda en heet water
- Filters volledig laten drogen voordat je ze terugplaatst
- Binnenkant en buitenkant van de kap afnemen met een vochtige doek en mild schoonmaakmiddel
- Alle standen testen op geluid en zuigkracht
- Buitenrooster controleren op verstoppingen bij externe afvoer
- Koolstoffilter vervangen bij recirculatiemodellen
Door dit lijstje twee keer per jaar langs te lopen, eenmaal voor de herfst en eenmaal in het voorjaar, houd je je afzuigkap in topconditie.
Een frisse start voor het kookseizoen
Een schone, goed functionerende afzuigkap maakt een wereld van verschil in je keuken. Minder geurtjes, minder condens en een aangenamere kookervaring. Het kost je hooguit een uurtje werk, maar je plukt er de hele herfst en winter de vruchten van. En eerlijk gezegd geeft het ook gewoon een voldaan gevoel om te weten dat alles weer piekfijn in orde is. Dus trek die filters eruit, laat het sop zijn werk doen en geniet straks zorgeloos van al die heerlijke stoofschotels.
