Vorig jaar zomer stond ik midden in een hittegolf de tuin te sproeien met kraanwater. De meter draaide, de planten hingen slap en ik dacht: dit kan slimmer. Sindsdien vang ik regenwater op, en eerlijk gezegd vraag ik me af waarom ik daar niet veel eerder mee begonnen ben. Het is gratis, beter voor je planten en met een beetje voorbereiding heel eenvoudig te regelen.
Regenwater opvangen klinkt misschien als iets voor mensen met een grote tuin en veel ruimte, maar niets is minder waar. Ook op een balkon of in een stadstuin kun je prima een systeem opzetten. Het vraagt wel om wat aandacht voor de juiste plek, het type opvang en vooral: hoe je voorkomt dat je een muggenbroedplaats creëert. In dit artikel deel ik wat ik zelf geleerd heb, aangevuld met praktische informatie voor iedereen die wil beginnen.
Waarom regenwater beter is voor je tuin
Kraanwater in Nederland is van uitstekende kwaliteit om te drinken, maar voor planten is regenwater eigenlijk idealer. Het is zachter, bevat geen kalk en heeft een licht zure pH die de meeste tuinplanten prima verdragen. Vooral bij hortensia’s, rododendrons en azalea’s merk je het verschil. Die houden niet van kalkrijk water en kunnen na verloop van tijd bladchlorose krijgen, een vorm van vergeling door ijzergebrek.
Daarnaast scheelt het flink in de portemonnee. Een gemiddeld Nederlands huishouden gebruikt in de zomermaanden zo’n 50 liter per dag aan tuinwater. Bij een regenton van 200 liter heb je na een flinke bui al snel genoeg voor een week of langer.
De juiste plek voor je regenton
Een regenton werkt het beste wanneer je hem direct onder een regenpijp plaatst. De meeste woningen hebben meerdere regenpijpen, dus kies er eentje die dicht bij je moestuin, border of terrasplanten staat. Hoe korter de afstand tot de plek waar je het water nodig hebt, hoe makkelijker het gieten gaat.
Let ook op de ondergrond. Een volle regenton van 200 liter weegt ruim 200 kilo. Zet hem dus op een vlakke, stabiele ondergrond zoals tegels of een speciaal tonplateau. Zachte grond of gras kan na verloop van tijd verzakken, waardoor de ton scheef komt te staan. Bij ons in de tuin heb ik vier betontegels onder de ton gelegd, dat werkt prima en kost bijna niets.
Welke regenton past bij een kleine tuin?
Heb je weinig ruimte, dan is een smalle of platte regenton een goede keuze. Er bestaan modellen die tegen de muur passen en slechts 30 centimeter diep zijn. Qua inhoud kun je bij een kleine tuin prima uit de voeten met 100 tot 150 liter. Voor een gemiddelde stadstuin is 200 liter meestal voldoende.
Bij de keuze van een ton kun je letten op de volgende punten:
- Materiaal: kunststof is licht en goedkoop, hout oogt natuurlijker maar is zwaarder en duurder
- Kraan: kies een ton met een kraantje op ongeveer 10 centimeter hoogte, zodat je er makkelijk een gieter onder kunt zetten
- Deksel: een goed afsluitend deksel is essentieel tegen muggen en bladafval
- Overloopvoorziening: handig bij hevige regenval om te voorkomen dat water langs de ton stroomt
Er zijn ook decoratieve varianten in de vorm van amfora’s of houten vaten. Die passen mooi in een romantische tuin, maar zijn vaak wat duurder en hebben minder inhoud.
Stilstaand water fris houden
Hier zit misschien wel het grootste struikelblok voor veel mensen. Stilstaand water wordt snel groen door algengroei en kan gaan stinken. Bovendien is het een magneet voor muggen, die hun eitjes op het wateroppervlak leggen. Gelukkig is dit met een paar simpele maatregelen goed te voorkomen.
Allereerst: zorg voor een goed afsluitend deksel of een fijnmazig gaas over de opening. Muggen kunnen niet bij het water en bladeren vallen er niet in. Controleer ook of er geen kieren zijn bij de regenpijpaansluiting.
Verder helpt het om het water regelmatig te gebruiken. Hoe vaker je giet, hoe minder kans op stilstand. In periodes dat je de ton niet leegkrijgt, kun je een paar druppels plantenvriendellijke olie op het water doen. Dit vormt een dun laagje waardoor muggenlarven niet kunnen ademen. Let wel op: dit werkt alleen bij een ton zonder vissen of andere waterdieren.
Een andere optie is het toevoegen van een stukje koper, bijvoorbeeld een koperen muntje of buisje. Koper heeft een licht remmend effect op algengroei en muggenlarven. Het is geen wondermiddel, maar in combinatie met andere maatregelen werkt het prima.
Onderhoud door het jaar heen
Een regenton vraagt weinig onderhoud, maar een beetje aandacht voorkomt problemen. In het najaar kun je de ton het beste leegmaken en schoonmaken voordat de vorst invalt. Water dat bevriest zet uit en kan scheuren veroorzaken, vooral bij kunststof tonnen.
Reinig de ton jaarlijks met een borstel en eventueel wat groene zeep. Spoel goed na voordat je hem weer in gebruik neemt. Check ook het filter bij de regenpijpaansluiting. Bladresten en vuil kunnen dit filter verstoppen, waardoor er minder water in de ton terechtkomt.
Een handig onderhoudsschema:
- Voorjaar: ton weer aansluiten, filter controleren
- Zomer: regelmatig water gebruiken, deksel gesloten houden
- Najaar: ton legen, schoonmaken en indien mogelijk vorstvrij opbergen
- Winter: als de ton buiten blijft, zorg dat er geen water in staat
Extra mogelijkheden voor de enthousiaste tuinder
Wie eenmaal begint met regenwater opvangen, ontdekt al snel dat er meer mogelijk is. Met een simpele overloopslang kun je meerdere tonnen aan elkaar koppelen. Zo heb je meer opslag zonder dat het veel extra ruimte kost. Er zijn ook ondergrondse watertanks verkrijgbaar, maar die vereisen graafwerk en zijn een stuk duurder.
Voor wie het helemaal goed wil aanpakken: een regentonpomp maakt het gieten nog makkelijker. Je hoeft dan geen gieter meer te vullen, maar kunt direct met een tuinslang werken. Zo’n pomp kost rond de 30 tot 50 euro en is eenvoudig zelf te installeren.
Regenwater opvangen is een van die kleine aanpassingen die eigenlijk alleen maar voordelen hebben. Het bespaart geld, je planten worden er blij van en je doet iets nuttigs met water dat anders in het riool verdwijnt. En die muggen? Met de juiste voorzorgsmaatregelen heb je daar nauwelijks last van. Succes met je eigen regenton, en wie weet sta je volgend jaar ook verbaasd te kijken hoeveel water er eigenlijk uit de hemel valt.
