Vorig jaar liep ik tegen een probleem aan dat ik eigenlijk had kunnen zien aankomen. November, storm, en opeens gutste het water langs mijn voorgevel naar beneden in plaats van door de regenpijp. Bleek dat de pijp bomvol zat met rottende bladeren van de esdoorn van de buren. Die boom staat er al dertig jaar. Ik had er nooit eerder last van gehad, dacht ik. Tot ik de tegels bij de fundering bekeek en zag dat de voegen al jaren vocht opnamen.
Een verstopte regenpijp lijkt onschuldig. Is het niet. Het water moet ergens heen, en dat wordt dan je gevel, je fundering, of de kruipruimte. Bij mijn schoonouders heeft jarenlange wateroverlast de houten balkkoppen aangetast. Kostbare grap om te herstellen. Dus ja, die regenpijp verdient aandacht.
Wat er gebeurt als je niks doet
Regenwater dat niet weg kan, zoekt de weg van de minste weerstand. Bij een verstopte regenpijp loopt het over de rand van de goot. Langs de gevel naar beneden. In de voegen van je metselwerk. Richting fundering.
Klinkt dramatisch, maar de schade bouwt langzaam op. Vochtplekken aan de binnenkant van de muur. Schimmelvorming achter de plint. In het ergste geval vorstschade aan de gevel als het water in de stenen bevriest. Een kennis van me had na drie winters scheuren in zijn bakstenen. De oorzaak? Regenpijp die al die tijd half verstopt zat.
En dan heb je nog de regenton. Als je die hebt aangesloten op de regenpijp en er komt niks meer uit, dan weet je genoeg. Of het water loopt over de bovenkant van de ton omdat de aansluiting verstopt zit. Ook niet ideaal.
Hoe herken je een verstopping
Soms is het overduidelijk. Water klettert langs je gevel terwijl het regent. Maar vaak merk je het pas als je gaat kijken.
- De regenpijp maakt geen geluid meer bij regen, terwijl je vroeger het water hoorde stromen
- De regenton vult niet meer, of veel langzamer dan normaal
- Groene aanslag of mosvorming onderaan de pijp, door constant vocht
- Waterplassen direct naast de fundering na een regenbui
Bij mij was het simpel: ik stond toevallig buiten toen het begon te plenzen. Zag dat er helemaal niks uit de onderkant van de pijp kwam. Bovenkant van de goot liep over als een badkuip.
Zelf vrijmaken: van boven of van onder
Aanpak hangt af van waar de verstopping zit. Meestal zit het probleem bovenin, bij de aansluiting van goot naar pijp. Daar blijven bladeren hangen, vooral als er een rooster of bladvanger zit die zelf ook verstopt raakt. Ironie.
Van bovenaf werken betekent: ladder tegen de gevel, stabiel neerzetten, en iemand die de ladder vasthoudt. Ik doe dat niet meer alleen sinds ik een keer weggleed op natte sporten. Mijn vrouw vindt het ook fijn om te weten waar ik ben als ik op hoogte werk.
Haal eerst het grove vuil weg met de hand. Handschoenen aan, want die rottende bladeren zijn smerig. Daarna spoel je met een tuinslang van bovenaf. Komt het water er onderaan goed uit? Dan ben je klaar. Komt er niks of gutst het over de rand terug? Dan zit de prop lager.
Van onderaf werken kan met een ontstoppingsveer. Die duw je van onderen naar boven de pijp in, draaiend. Soms komt er een brok troep naar beneden. Soms moet je meerdere keren heen en weer. Een veer van drie meter kost een tientje bij de bouwmarkt en gaat jaren mee.
Alternatief: een hogedrukreiniger met rioolslang. Werkt goed, maar alleen als je al zo’n ding hebt. Speciaal aanschaffen voor één regenpijp is overdreven.
Hardnekkige verstoppingen
Soms zit het echt muurvast. Bladeren die jaren hebben liggen rotten, vermengd met modder en mos. Dat wordt een soort compacte prop die niet zomaar loslaat.
Wat bij mij werkte: kokend water. Twee volle waterkokers van bovenaf erin gegoten. Even laten werken. Daarna weer de veer erin. De warmte maakt het organische materiaal zachter. Niet wetenschappelijk onderbouwd, maar het hielp.
Azijn of soda zou ook kunnen, maar ik ben daar niet zo’n fan van voor dit soort dingen. In mijn ervaring werkt mechanisch loswrikken beter dan chemisch proberen op te lossen. Je wilt die prop eruit, niet langzaam laten vergaan terwijl je pijp nog steeds dicht zit.
Als je er echt niet doorkomt, overweeg dan of de pijp misschien inwendig beschadigd is. Oude zinken pijpen kunnen van binnen behoorlijk gecorrodeerd zijn. De binnenkant wordt ruw, bladeren blijven makkelijker hangen. In dat geval: vervangen. Dat is een klus voor een dakdekker of aannemer, tenzij je zelf handig bent met solderen of PVC lijmen.
Voorkomen is minder werk dan genezen
Na mijn verstoppingsdrama ben ik twee keer per jaar gaan controleren. Oktober, als het meeste blad gevallen is. En maart, om te kijken of de winter schade heeft aangericht.
Wat helpt:
- Bladvangers of roosters op de gootaansluiting. Let op: die moet je óók schoonmaken, anders verschuif je het probleem alleen maar
- Gootbescherming, een soort gaas of borstel die in de goot ligt en bladeren tegenhoudt. Werkt redelijk, maar niet perfect
- Bomen snoeien die direct boven de goot hangen. Mijn buurman was not amused toen ik dat voorstelde, maar we hebben er uiteindelijk samen een middag aan gewerkt
Die bladvangers zijn er in allerlei soorten. Plastic roostertjes, bolvormige filters, gaaskokers. Ik heb nu van die bolvormige dingen in de gootuitloop zitten. Kosten een paar euro per stuk. Doen hun werk, mits je ze twee keer per jaar even schoonveegt.
Wanneer een vakman bellen
Als de regenpijp ingemetseld zit of achter een betimmering verdwijnt, wordt zelf klussen lastig. Je kunt niet zomaar bij de pijp. En als je niet ziet waar de verstopping zit, prik je in het duister.
Ook bij regenpijpen die op het riool zijn aangesloten moet je opletten. Die aansluiting kan ook verstopt raken, en dan heb je met het gemeentelijke riool te maken. Zelf gaan rommelen aan de riolering is meestal geen goed idee. Een rioolservice heeft camera’s om te kijken waar het probleem zit.
En eerlijk: als je niet van hoogtewerk houdt of geen stabiele ladder hebt, bel gewoon iemand. Een dakdekker of gevelonderhoudsbedrijf rekent misschien vijftig tot tachtig euro voor een uurtje reinigen. Dat is minder dan de schade die je krijgt als je van een ladder valt of als je de verstopping jaren laat zitten.
Onderhoud als gewoonte
Ik heb het nu in mijn agenda staan. Eerste weekend van november: goten en regenpijpen checken. Kost me een halfuur per keer. Ladder erbij, rondkijken, beetje vegen, klaar.
Mijn vader zei altijd dat een huis onderhoud vraagt zoals een auto. Kleine dingen bijhouden voorkomt grote rekeningen later. Hij had gelijk, al duurde het bij mij een verstopte regenpijp en een schimmelprobleem in de bijkeuken voordat ik het ging doen. Soms moet je eerst zelf ervaren dat preventie echt minder gedoe is.
