Vorig jaar liep ik tegen een behoorlijke gasrekening aan. Niet dramatisch, maar genoeg om me af te vragen waar de warmte eigenlijk naartoe ging. Mijn buurman had het over radiatorfolie. “Kost niks, scheelt tientjes per jaar.” Klonk te mooi. Dus ik ging het zelf uitzoeken, meten, en uiteindelijk aanbrengen. Dit is wat ik leerde.
Wat radiatorfolie doet (en wat niet)
Het idee is simpel. Een radiator straalt warmte uit. Naar voren, de kamer in. Maar ook naar achteren, tegen de muur. Zit je radiator aan een buitenmuur, dan gaat een deel van die warmte rechtstreeks naar buiten. Zonde.
Radiatorfolie is een dunne laag met een reflecterende kant, meestal aluminium. Die reflecteert de warmtestraling terug de kamer in. In theorie tenminste. De praktijk is wat weerbarstiger, ontdekte ik na drie maanden testen met een infraroodthermometer die ik voor dertig euro op Marktplaats had gescoord.
Bij binnenmuren heeft folie weinig zin. De warmte gaat naar de buurkamer of gang, en die verwarm je toch ook. Mijn woonkamerradiator zit aan de buitenmuur. Daar merkte ik verschil. De muur achter de radiator was voor het aanbrengen zo’n 28 graden. Erna rond de 22. Niet spectaculair, maar meetbaar.
Wanneer het zinvol is
Niet elke situatie vraagt om radiatorfolie. In mijn ervaring werkt het alleen goed als je aan drie voorwaarden voldoet:
- De radiator hangt aan een buitenmuur
- Die muur is slecht of matig geïsoleerd (spouwmuurisolatie ontbreekt of is oud)
- Je hebt minimaal 2 centimeter ruimte tussen radiator en muur
Bij goed geïsoleerde muren is de winst verwaarloosbaar. Een vriend die loodgieter is zei: “In nieuwbouw na 2010 kun je je geld beter aan andere dingen besteden.” Mijn tussenwoning is van 1983. Spouwmuurisolatie zit erin, maar het zijn van die oude polystyreenkorrels. Niet geweldig.
Ook bij een inbouwradiator of convectorput werkt folie niet. Die stralen nauwelijks, ze verwarmen lucht die omhoog stroomt. Andere techniek, andere oplossing.
De keuze: kant-en-klare rollen of losse folie
In de bouwmarkt vind je twee soorten. Kant-en-klare rollen met zelfklevende achterkant. En losse radiatorfolie die je zelf moet bevestigen. Ik koos de eerste keer voor kant-en-klaar. Makkelijk, dacht ik. Was het niet.
De lijm liet los na een paar maanden. Warmte en lijm zijn geen vrienden, blijkbaar. Bij de tweede poging nam ik losse folie en dubbelzijdig tape speciaal voor hoge temperaturen. Dat zit nu anderhalf jaar. Nog steeds vast.
Qua materiaal zie je veel “bubbeltjesfolie met aluminiumlaag” en “gladde folie”. De bubbelversie isoleert iets beter, maar is dikker. Heb je weinig ruimte achter je radiator, dan past alleen de gladde variant. Bij mij was het krap: 2,5 centimeter. Bubbeltjes pasten net.
Stap voor stap aanbrengen
Het klinkt simpeler dan het is. Althans, de eerste keer kostte het me een uurtje per radiator. Met wat oefening haal je het in twintig minuten.
Begin met meten. De folie moet iets kleiner zijn dan de radiator zelf. Laat rondom een centimeter over. Niet tot de vloer doorlopen, dat geeft problemen met condensatie.
Radiator uitzetten. Dit is geen stap die je overslaat. Probeerde ik wel, bij de tweede radiator. Gevolg: folie kromtrok door de warmte terwijl ik aan het plakken was. Opnieuw beginnen. Laat de boel minimaal twee uur afkoelen.
Maak de muur schoon. Stof, spinnenwebben, ouwe verfvlokken. Alles eraf. Ik gebruikte een vochtige lap en liet het daarna een halfuur drogen.
Knip de folie op maat. Reflecterende kant naar de radiator toe, niet naar de muur. Dit gaat vaker fout dan je denkt. Ik deed het de eerste keer verkeerd om. Twee weken later bedacht ik me pas waarom het niks leek uit te halen.
Bevestig met dubbelzijdig tape. Plak stroken tape op de muur, niet op de folie. Druk de folie ertegen aan. Werk van boven naar beneden, strijk luchtbellen weg met een oude klantenkaart of iets dergelijks.
Veelgemaakte fouten
Ik heb ze bijna allemaal gemaakt, dus ik kan ze opsommen:
- Folie verkeerd om plakken (reflectie naar muur in plaats van radiator)
- Te dicht op de radiator, waardoor de folie gaat smelten of vervormen
- Slechte tape gebruiken die loslaat na een paar weken
- Folie tot op de vloer laten doorlopen, condensvorming als gevolg
Nog eentje: te enthousiast zijn. Ik plakte eerst alle zes de radiatoren in huis. Achteraf overbodig. De drie aan binnenmuren had ik kunnen overslaan. Kost niet veel, maar wel zonde van de tijd.
Wat levert het op?
Hier wordt het lastig. Ik heb geen laboratorium. Wel twee winters aan gasrekeningen. Het eerste jaar na het aanbrengen was mijn verbruik zo’n 4 procent lager dan het jaar ervoor. Maar ja, die winter was ook zachter. Niet conclusief.
Volgens Milieu Centraal kun je met radiatorfolie tot 7,5 kubieke meter gas per radiator per jaar besparen. Dat is een paar euro per stuk. Bij vijf radiatoren aan buitenmuren misschien twintig, vijfentwintig euro per jaar. De folie kostte me in totaal zo’n vijftien euro. Terugverdiend in één seizoen, als de cijfers kloppen.
Is het spectaculair? Nee. Is het de moeite waard? Als je toch een regenachtige zaterdag hebt en de bouwmarkt om de hoek zit, waarom niet.
Wanneer je het beter kunt laten
Een paar situaties waarin ik zou zeggen: laat zitten.
Nieuwbouw met HR++ beglazing en dikke spouwmuurisolatie. De winst is minimaal, misschien een euro per jaar per radiator. Niet de moeite.
Radiatoren die je nauwelijks gebruikt. Wij hebben een kleine radiator op de overloop. Staat vrijwel altijd uit. Folie erachter is nutteloos.
Situaties waar minder dan 1,5 centimeter ruimte zit. De folie moet vrij hangen van de radiator, anders krijg je warmteophoping en mogelijk problemen. Ik heb één radiator waar het te krap was. Die heb ik overgeslagen.
Mijn conclusie na anderhalf jaar
Radiatorfolie is geen wondermiddel. Het vervangt geen spouwmuurisolatie en geen HR-ketel. Maar als goedkope aanvulling op bestaande isolatie werkt het. Meetbaar, niet spectaculair. De investering is laag, het aanbrengen is niet moeilijk als je de fouten vermijdt die ik maakte.
Mijn advies: begin met één radiator aan je koudste buitenmuur. Kijk of je verschil merkt. Zo ja, doe de rest. Zo nee, dan heb je vijf euro en een halfuur verloren. Niet het einde van de wereld.
