Vorig jaar liep ik tegen een probleem aan dat me maanden irriteerde. Onze badkamerkraan, vijf jaar oud, begon steeds slapper te stromen. Eerst dacht ik: waterdruk in de straat. Niet dus. De buurman had nergens last van. Mijn vrouw zei dat ik eindelijk de loodgieter moest bellen. Maar ja, eerst zelf proberen. Dat kostte me een avond en het bleek belachelijk simpel.
Het probleem zat in de straalregelaar. Dat kleine zeefje voorop de kraan waar je nooit naar omkijkt. Bij ons in de badkamer, met relatief hard water, was dat ding volledig dichtgeslibd met kalk en kleine deeltjes. Twee euro voor een nieuw exemplaar, tien minuten werk. Ik had het eerder moeten weten.
Waarom stroomt een kraan steeds minder hard?
De waterdruk in je huis is meestal constant, ergens tussen de 2 en 4 bar. Als één kraan geleidelijk minder hard gaat stromen terwijl de rest normaal doet, ligt het bijna nooit aan de hoofdleiding. Het zit lokaal. En in negen van de tien gevallen is de straalregelaar de boosdoener.
Die straalregelaar, ook wel perlator of beluchter genoemd, zit voorop de uitloop van je kraan. Binnenin zitten fijne zeefjes die lucht door het water mengen. Dat geeft een vollere straal met minder water. Handig voor je rekening. Maar die zeefjes vangen ook alle rommel op die door de leiding komt: kalkdeeltjes, zandkorrels, soms stukjes rubberafdichting van oude leidingen.
Bij hard water, en dat hebben we in een groot deel van Nederland, bouwt kalk zich op in maanden. Eerst merk je niks. Dan wordt de straal ongelijk, spat het water alle kanten op. En uiteindelijk komt er nog maar een zielig straaltje uit.
Controleren of het echt de straalregelaar is
Simpele test. Schroef de straalregelaar los, zet de kraan open. Komt er nu wél een flinke straal uit? Dan weet je genoeg. Is de straal nog steeds zwak, dan zit het probleem dieper in de kraan of leiding. Maar meestal is het die perlator.
Bij onze kraan in de badkamer zat de straalregelaar muurvast. Maanden kalk had hem vastgezet. Ik probeerde eerst met de hand, toen met een doek voor grip. Uiteindelijk met een waterpomptang en een lapje om de chroom niet te beschadigen. Kwam los met een knak. Ik keek erin en begreep direct waarom de straal zo slap was. Het zeefje was voor driekwart dicht met witgrijze aanslag.
Straalregelaar schoonmaken
Je hebt twee opties: schoonmaken of vervangen. Schoonmaken is gratis en werkt vaak prima.
- Haal de straalregelaar los. Bij de meeste kranen draai je hem tegen de klok in los. Sommige typen hebben een speciale sleutel nodig, die zit vaak bij de kraan.
- Leg alle onderdelen in een bakje met schoonmaakazijn. Gewoon die fles van anderhalve euro uit de supermarkt. Minimaal een uur laten weken, bij zware aanslag een hele nacht.
- Gebruik een oude tandenborstel om de zeefjes schoon te schrobben. Doorprikken van de gaatjes met een naald werkt ook, maar wees voorzichtig dat je het gaas niet beschadigt.
- Spoel alles af met schoon water, zet de onderdelen in de juiste volgorde terug en draai de straalregelaar weer vast. Niet te strak, handvast is genoeg.
Ik had de azijntruc eerder moeten gebruiken. Had maanden lopen kloten met een tandenborsteltje zonder weken. Schoot niet op. Een nachtje azijn maakte het verschil.
Wanneer vervangen beter is
Soms is schoonmaken dweilen met de kraan open. Letterlijk. Als het zeefje gescheurd is, de rubberringen poreus zijn of de hele constructie verkalkt voelt, koop dan gewoon een nieuwe straalregelaar. Kost tussen de 2 en 8 euro afhankelijk van het type.
Let op de maat. De meeste keukenkranen hebben M24 buitendraad. Badkamerkranen variëren meer, vaak M22 of M24. Meet de diameter van de binnenkant waar de perlator in zit, of neem het oude exemplaar mee naar de bouwmarkt.
Een vriend van me die loodgieter is zei ooit: vervang die dingen gewoon elk jaar. Kost je vijf euro en je hebt nooit gedoe. Ik ben niet zo consequent, maar inmiddels doe ik het wel elke twee jaar preventief. Scheelt ergernis.
Andere oorzaken van verminderde waterdruk
Zit het probleem niet in de straalregelaar? Dan kan het aan een paar dingen liggen:
- Afsluiters niet volledig open. Check de hoekstopkraan onder het fontein of achter het badmeubel. Soms staat die per ongeluk half dicht na onderhoud.
- Verstopte flexibele aansluitslang. Die gevlochten slangetjes die van de afsluiter naar de kraan lopen kunnen ook dichtslibben. Losdraaien en doorspoelen helpt soms.
- Verkalkte binnenkant van de kraan. Bij oudere kranen kan kalk zich in de kraanbehuizing ophopen. Lastiger op te lossen zonder de kraan te demonteren. Soms is vervangen dan goedkoper dan uren prutsen.
- Drukvermindering in de hele woning. Als meerdere kranen tegelijk minder druk geven, check dan of de hoofdkraan volledig open staat. En bel eventueel je waterbedrijf om te vragen of er werkzaamheden zijn.
Voorkomen is makkelijker dan oplossen
Hard water is lastig te vermijden tenzij je een waterontharder installeert. Die kosten al snel een paar honderd euro plus installatie. Voor alleen de kranen overkill, maar als je ook last hebt van kalkaanslag op douchewanden, in de waterkoker en op tegels, kan het de moeite waard zijn.
Wat ik zelf doe: om de paar maanden de straalregelaar eraf halen en even afspoelen onder de kraan. Kost twee minuten. En bij de eerste tekenen van een ongelijke straal direct ingrijpen in plaats van maanden wachten zoals ik eerst deed.
Ook handig: na werkzaamheden aan de waterleiding, bijvoorbeeld als er een lek gerepareerd is of de watermeter vervangen, alle kranen even flink doorspoelen. Dat voorkomt dat losgeraakte deeltjes zich in je straalregelaars nestelen.
Kosten en tijdsinvestering
Schoonmaken met azijn: gratis tot een euro. Nieuwe straalregelaar: 2 tot 8 euro. Tijd: een kwartier tot een half uur, inclusief wachten tot de azijn zijn werk heeft gedaan. Vergelijk dat met een loodgieter laten komen voor zoiets simpels. Voorrijkosten alleen al.
Ik geef toe dat ik te lang heb gewacht. Die drie maanden met een slappe straal waren onnodig. Maar goed, nu weet ik het. En jij ook.
