Drie maanden duurde het voor ik toegaf dat er iets mis was. Elke ochtend stond ik tot mijn enkels in het water. Ik dacht: ach, de douchekop spuit wat hard, dat trekt wel weg. Trok niet weg. Werd erger. Uiteindelijk stond het water halverwege mijn kuiten voordat ik klaar was met douchen. Mijn vrouw begon er opmerkingen over te maken. Terecht.
Het probleem zat hem niet in de riolering of een kapotte buis. Het zat hem in dat kleine ronde putje onder mijn voeten. En in alles wat daar de afgelopen jaren naartoe was gezakt.
Wat maakt een doucheafvoer traag
De boosdoener is bijna altijd een combinatie van drie dingen: haar, zeep en kalk. Haar is de grote. Zeker als je met meerdere mensen douchet, of als iemand in huis lang haar heeft. Die haren spoelen niet zomaar door. Ze blijven hangen aan de randen van de afvoer, vormen een netwerk, en vangen vervolgens alles op wat langskomt.
Zeep lijkt onschuldig, maar vormt samen met huidvet een soort kleverige pasta. Die pasta hecht zich aan de binnenkant van de afvoerbuis. Laagje voor laagje. Na een jaar heb je een buis die van binnen centimeters smaller is geworden. Kalk doet hetzelfde, vooral als je hard water hebt. Bij ons in de regio zit je zo op 20 Duitse hardheidsgraden. Dat merk je.
En dan is er nog het putje zelf. Die roosters hebben vaak een opvangbakje eronder, een soort zeefje. Als je dat nooit schoonmaakt, zit daar na een half jaar een prop die je niet wilt zien. Laat staan ruiken.
Stap één: het rooster eraf
Bij de meeste doucheputjes kun je het rooster er gewoon aftillen. Soms zit er een schroefje in het midden, soms een kliksysteem. Bij onze douche, rechts in de hoek waar het water het langzaamst wegliep, zat een chromen rooster dat je met een platte schroevendraaier kon opwippen. Geen idee waarom ze dat zo ontworpen hebben, maar goed.
Eenmaal open zie je meestal direct de ellende. Een prop van haar, vermengd met grijze zeepsmurrie. Handschoenen aan. Oude tandenborstel erbij. En een plastic zakje om de boel in te dumpen.
Trek de prop eruit met je vingers of een gebogen stuk ijzerdraad. Een ongebogen kleerhanger werkt ook. Schraap de randen van het opvangbakje schoon. Dit is het makkelijke deel.
De buis zelf aanpakken
Als het putje schoon is maar het water nog steeds traag wegloopt, zit de verstopping dieper. Dan moet je de buis te lijf. Hier heb je een paar opties:
- Ontstoppingsveer – een flexibele metalen spiraal die je in de buis duwt en ronddraait. Kost een tientje bij de bouwmarkt. Werkt goed bij hardnekkige proppen.
- Plopper of gootsteenontstopper – die rubberen zuignap op een stok. Zet hem strak op het putje, vul de douchebak met een paar centimeter water, en pomp. De drukwisseling kan een verstopping losmaken.
- Heet water – kook een paar liter water en giet het langzaam in de afvoer. Dit lost vettige zeepafzetting op. Niet kokend als je een kunststof afvoerbuis hebt, dan liever 80 graden.
Ik had een vriend die loodgieter is. Hij zei: begin altijd met de ontstoppingsveer. Als dat niet werkt, dan pas chemie of een vakman. Goede raad.
Schoonmaken zonder agressieve middelen
Veel mensen grijpen naar ontstoppers uit de supermarkt. Die flessen met waarschuwingssymbolen. Werken ze? Vaak wel. Maar ze zijn agressief. Kunnen je leidingen aantasten op de lange termijn, vooral bij oudere huizen met gietijzeren of dunwandige kunststof buizen.
Een alternatief dat ik zelf gebruik:
- Halve kop soda (natriumcarbonaat, niet baking soda)
- Halve kop witte azijn
- Tien minuten laten bruisen
- Naspoelen met een liter heet water
Dit lost organisch materiaal op zonder je buizen aan te vreten. Werkt niet bij keiharde kalkafzetting, maar voor zeep en vet prima. Ik doe dit eens per maand als onderhoud.
Over baking soda gesproken: ik ben daar niet zo’n fan van voor dit specifieke probleem. In mijn ervaring werkt gewone soda beter. Baking soda is te mild, je hebt emmers nodig voor het zelfde effect. Maar goed, anderen zweren erbij. Probeer het zelf.
Wanneer het een groter probleem is
Soms is een trage afvoer geen simpele verstopping. Er zijn situaties waarbij je toch een vakman moet bellen:
- Water komt omhoog uit andere afvoeren als je doucht. Dan zit de verstopping in de hoofdriolering.
- Stankoverlast die niet verdwijnt na schoonmaken. Kan wijzen op een probleem met de waterslot of stankafsluiter.
- Structureel terugkerend probleem ondanks regelmatig onderhoud. Mogelijk een ontwerpfout in de afvoer, verkeerd afschot, of een verzakte buis.
Bij ons bleek na jaren modderen dat de afvoerbuis een minimaal afschot had. Iets van een halve centimeter op een meter. Te weinig. Water bleef hangen, rommel hoopte op. Uiteindelijk heeft een installateur de hele boel opnieuw gelegd. Kostte wat. Maar sindsdien geen problemen meer.
Voorkomen in de toekomst
Een haarfiltertje op je afvoer scheelt enorm. Kost twee euro, ligt er gewoon overheen, en je haalt het wekelijks leeg. Simpel. Effectief. Geen idee waarom ik daar jaren over deed om dat aan te schaffen.
Spoel na het douchen even na met heet water uit de kraan. Tien seconden, meer niet. Dit spoelt zeeprestanten door voordat ze kunnen harden. En check eens per maand even dat opvangbakje onder het rooster. Kwestie van een minuut.
Mijn buurman ergert zich er ook aan, die trage afvoer. Hij goeddoet elke week chloor erdoorheen. Werkt, maar zijn badkamer ruikt als een zwembad. Ieder zijn methode.
Wat ik geleerd heb: een trage doucheafvoer is bijna altijd zelf op te lossen. Kost je een uurtje en wat smerige handen. Beter dan honderd euro aan een loodgieter voor iets dat je zelf kunt. En als je het eenmaal gedaan hebt, weet je precies hoe je putje in elkaar zit. Scheelt de volgende keer weer tijd.
