Vorig jaar liep ik tegen een probleem aan dat ik te lang had genegeerd. Onze magnetron. Een apparaat dat we dagelijks gebruiken, maar waar ik zelden naar omkijk. Tot mijn vrouw er iets over zei. Ze had gelijk. De binnenkant zag eruit alsof er een tomatensoep was ontploft. Bruine spatten op het plafond, oranje aanslag rond de draaiplateau, en iets wat ooit saus moet zijn geweest maar nu een soort fossiel was geworden.
Mijn eerste reflex: schuursponsje en afwasmiddel. Tien minuten later had ik pijnlijke vingertoppen en een magnetron die er nauwelijks beter uitzag. De aangekoekte rommel zat muurvast. Ik was er bijna aan begonnen met een plastic spatel, maar bedacht me. Er moest een slimmere manier zijn.
Waarom stoom werkt
Het principe is simpel. Stoom maakt alles los. Droge, vastgekoekte etensresten zijn hard omdat het vocht eruit is verdampt. Je moet dat vocht weer terugbrengen. Niet door te boenen, maar door de hele binnenkant van de magnetron te verzadigen met warme damp.
De hitte van de stoom weekt de aanslag los. De vettige laag die normaal als een soort lijm werkt, wordt zacht. Na vijf minuten veeg je het weg alsof het er net op is gespat. Geen kracht nodig. Geen agressieve middelen. Gewoon water en een beetje citroensap.
Ik was sceptisch, eerlijk gezegd. Klinkt te makkelijk. Maar na een paar keer proberen ben ik om.
Wat je nodig hebt
- Een magnetronbestendige kom of schaal
- Water, ongeveer 250 tot 300 ml
- Een halve citroen, of twee eetlepels citroensap uit een fles
- Een theedoek of microvezeldoek
Dat is alles. Geen speciale reinigingsmiddelen, geen sprays met chemische luchtjes. Gewoon spullen die je waarschijnlijk al in huis hebt.
Stap voor stap
Vul de kom met water. Knijp de halve citroen erboven uit, of voeg het citroensap toe. Roer even kort. Zet de kom in de magnetron, zonder deksel. Draai hem op vol vermogen, vijf minuten. Bij een magnetron van 800 watt is dat voldoende. Heb je er eentje van 1000 watt of meer, dan kan vier minuten ook genoeg zijn.
Na het piepje: niet meteen openen. Laat de deur nog twee tot drie minuten dicht. De stoom moet zijn werk doen. Het plafond, de wanden, de draaiplateau, alles wordt vochtig. Je ziet het condenseren aan de binnenkant van het deurtje.
Open daarna de deur. Haal de kom eruit, voorzichtig, want hij is heet. Pak je doek en veeg de binnenkant schoon. Begin met het plafond, want daar druipt het vanaf. Daarna de wanden, dan de bodem. Het draaiplateau kun je er gewoon uithalen en afspoelen onder de kraan.
Bij mij was negentig procent van de troep in één keer weg. Voor de laatste hardnekkige plek, een stukje opgedroogde kaas in de hoek, moest ik even met mijn nagel helpen. Maar dat was het.
Waarom citroensap erbij
Je kunt ook alleen water gebruiken. Werkt ook. Maar citroensap heeft een paar voordelen. Het zuur helpt bij het oplossen van vet. Het neutraliseert geurtjes. En het ruikt een stuk frisser dan die penetrante geur van opgewarmde maaltijdresten die er anders blijft hangen.
Sommige mensen gebruiken azijn in plaats van citroensap. Kan ook. Ik ben daar geen fan van. De azijngeur blijft langer hangen, en als je daarna iets opwarmt, proef je het soms. Bij citroen heb ik dat nooit gehad. Maar goed, dat is persoonlijke voorkeur.
Mijn moeder gebruikte vroeger altijd schoonmaakazijn voor alles. De hele keuken rook ernaar. Ik heb daar een lichte aversie aan overgehouden.
Hoe vaak moet je dit doen
Hangt af van hoe je de magnetron gebruikt. Warm je er dagelijks soep en sauzen in op, dan zit er binnen een week weer een laagje. Gebruik je hem vooral voor het ontdooien van brood, dan kan het weken duren voor je iets ziet.
Ik doe het nu ongeveer eens per twee weken. Kost vijf minuten, inclusief het afvegen. Makkelijker dan wachten tot het een archeologische opgraving wordt.
Wat ook helpt: een magnetronafdekkapje gebruiken. Zo’n plastic kap die je over je bord zet. Scheelt enorm in de spatters. Ik had er jaren geleden eentje gekocht, maar die lag ergens achter in een keukenkastje. Nu staat hij naast de magnetron. Kwestie van wennen.
Veelgemaakte fouten
Te kort laten stomen. Drie minuten is niet genoeg als je magnetron echt smerig is. Vijf minuten is het minimum, en laat hem daarna nog even dicht. De stoom moet tijd krijgen om in te werken.
Te snel openen. Als je meteen de deur opentrekt, ontsnapt alle stoom. Dan heb je er weinig aan gehad. Geduld.
Geen doek bij de hand. Als je na het openen eerst een doek moet zoeken, is de binnenkant alweer aan het opdrogen. Leg hem klaar.
Te veel water gebruiken. Een volle kom tot de rand kan gaan overkoken in de magnetron. Hou het bij tweederde vol, maximaal. Ik heb een keer een soep van water en citroensap op de draaiplateau gehad. Niet handig.
Wat als het niet lukt
Soms zit er iets zo vastgebakken dat zelfs stoom het niet in één keer losmaakt. Een aangekoekte laag van maanden oud, bijvoorbeeld. In dat geval: herhaal de stoombehandeling. Twee keer achter elkaar werkt beter dan één keer lang.
Voor extreme gevallen kun je na het stomen een pasta maken van baking soda en water. Smeer dat op de hardnekkige plek, laat het tien minuten zitten, en veeg het dan weg. Ik gebruik dat zelden, want meestal is stoom genoeg. Maar het kan.
Wat ik niet zou doen: schuurmiddelen of harde sponzen gebruiken. De binnenkant van een magnetron is vaak gecoat. Kras je dat kapot, dan krijg je roestplekken. En een magnetron met roest aan de binnenkant wil je niet gebruiken.
Een schone magnetron ruikt beter
Wat me opviel na de eerste keer goed schoonmaken: de geur. Of eigenlijk het ontbreken daarvan. Ik was gewend geraakt aan een vage lucht van opgewarmde etensresten elke keer als ik de deur opende. Dat was weg. De citroen had alles geneutraliseerd.
Mijn buurman had hetzelfde probleem, zij het erger. Bij hem rook de hele keuken naar magnetron. Bleek dat er iets achter de draaiplateau was gevallen, een stukje gehaktbal of zo, dat al weken lag te verschrompelen. Eén stoombeurt en het was weg.
Simpele oplossing voor iets waar je je maanden aan kunt ergeren. Vijf minuten werk. Geen schrobben. Stoom doet het voor je.
