Vorig jaar liep ik tegen een probleem aan dat ik al tien jaar negeerde. Onze slaapkamer aan de noordkant heeft nog originele ramen uit 1983. Enkelglas. In november stond ik ‘s ochtends bij het raam en voelde letterlijk de kou van het glas afstralen. Mijn vrouw had er schoon genoeg van. Nieuwe kozijnen? Dat wordt een paar duizend euro. Minimum. En dan heb je het nog niet over de rommel, het gedoe met vergunningen bij monumentale panden, of simpelweg: geen zin.
Dus ging ik zoeken naar tussenoplossingen. Dingen die je kunt doen zonder direct de hele boel eruit te slopen. Voor huurders die niet mógen vervangen. Voor huiseigenaren zoals ik die het nog even uitstellen. Dit is wat ik heb geprobeerd, wat werkte, en wat niet.
Waarom enkelglas zo veel warmte kost
Enkelglas heeft een U-waarde van ongeveer 5,8. Dat klinkt abstract. Concreet betekent het dat je per vierkante meter raam zo’n vijf tot zes keer meer warmte verliest dan bij HR++ glas. Bij ons zit 4,5 vierkante meter enkelglas in de slaapkamer. Tel uit je winst. Of verlies, eigenlijk.
Het probleem zit niet alleen in de geleiding. Enkelglas wordt koud. Vocht uit de lucht condenseert erop. Je krijgt druppels, schimmelranden in de hoeken, en in januari soms ijsbloemen aan de binnenkant. Romantisch voor een kerstkaart. Minder romantisch als je er elke ochtend naast wakker wordt.
Isolerende raamfolie: de goedkoopste optie
Raamfolie plak je aan de binnenkant van het raam. Het creëert een stilstaande luchtlaag tussen de folie en het glas. Die luchtlaag isoleert. Simpel principe, en het werkt. Een beetje.
Ik kocht een rol voor 35 euro bij de bouwmarkt. Genoeg voor twee ramen. Het aanbrengen is een precisieklusje. Je plakt dubbelzijdig tape op het kozijn, spant de folie eroverheen, en dan met een föhn de folie straktrekken. De warmte laat de folie krimpen.

Resultaat bij ons: merkbaar minder koudeval. De thermometer op de vensterbank ging van 8 naar 12 graden ‘s nachts. Niet spectaculair, maar voelbaar. Nadeel: de folie geeft een lichte waas. Als je er doorheen kijkt naar buiten, lijkt het of je een beetje dronken bent. Mijn vrouw vond het niks. Na één winter heb ik het er weer afgehaald.
Tochtstrips en kierdichting
Voordat je aan isolatie begint, check eerst waar de tocht vandaan komt. Bij oude ramen is het vaak niet alleen het glas. De kitten zijn verhard en gebarsten. De sponning sluit niet meer goed. Er zit speling.
Bij ons zat de ergste kou niet door het glas, maar langs het glas. Een kier van twee millimeter rondom. Dat ontdekte ik pas toen ik een wierookstokje langs de randen hield. Rookpluim ging horizontaal. Duidelijk verhaal.
- Zelfklevende tochtstrips van schuim of rubber: goedkoop, makkelijk aan te brengen, maar slijten snel
- Siliconen afdichtingsprofielen: duurder, gaan jaren mee, maar je moet nauwkeurig meten
- Nieuwe kit rondom het glas: als de oude kit los zit of scheurt, haal je hier veel winst. Oude kit wegkrabben, ontvetten, opnieuw kitten. Kost een middag per raam.
Die kierdichting heeft bij ons meer gedaan dan de raamfolie. Geen glamourklus, maar effectief.
Secundaire beglazing: een extra ruit erbij
Dit is de serieuze optie als je nog niet wilt vervangen maar wel echt resultaat wilt. Je monteert een tweede glasplaat aan de binnenkant van het bestaande raam. Met een frame eromheen. Er ontstaat een spouw van 20 tot 100 millimeter.
Een vriend die aannemer is noemt dit altijd ‘voorzetramen’. Je kunt ze laten maken op maat, of zelf in elkaar zetten met aluminium profielen en acrylplaat. Zelf doen kost 80 tot 150 euro per vierkante meter, afhankelijk van het materiaal. Laten maken is duurder, maar dan past het wel precies.
Voordelen:
- Veel betere isolatie dan folie, bijna op HR-niveau
- Minder condensatie op het binnenste glas
- Je kunt het er later weer afhalen zonder schade
Nadelen: je ramen worden dikker. Openen en sluiten kan lastig worden. En het ziet er niet uit. Laten we eerlijk zijn. Het ziet er echt niet uit.
Ik heb het niet gedaan. Mijn buurman wel, in zijn werkkamer. Hij is er tevreden over. Maar hij kijkt ook niet zo vaak naar buiten.
Isolerende gordijnen en luiken
Hier was ik sceptisch over. Gordijnen als isolatie, dat klonk als iets uit een folder van een woningcorporatie. Maar goed, ik probeerde het.

We kochten verduisterende gordijnen met een thermische voering. Dik spul. Van vloer tot plafond, ruim langs de zijkanten. Volgens Milieu Centraal kan dit tot 40 procent van het warmteverlies via ramen beperken. Dat getal leek me overdreven, maar ik merk wel verschil.
De truc zit in het afsluiten. Je wilt geen koude lucht tussen gordijn en raam die naar beneden zakt en de kamer in rolt. Dus: gordijnen tot op de vloer, of een plank op de vensterbank die de onderkant afsluit. Zijkanten dicht tegen de muur. Anders werkt het niet.
Binnenluiken zijn nog beter. Houten panelen die je ‘s avonds dichtklapt. In oude herenhuizen zie je ze nog. Wij hebben ze niet, en ik ga ze ook niet maken. Maar als je ze hebt: gebruik ze.
Radiatorfolie en reflectieschermen
Dit gaat niet over het raam zelf, maar over de radiator eronder. Bij enkelglas staat de radiator vaak recht onder het raam. De warmte stijgt op, raakt het koude glas, en verdwijnt naar buiten. Zonde.
Radiatorfolie plak je achter de radiator. Het reflecteert warmte terug de kamer in. Kost een tientje, kwartiertje werk. Bij ons meet ik nu 2 graden hogere luchttemperatuur op een meter van het raam. Niet spectaculair, maar gratis warmte is gratis warmte.
Sommige mensen zetten een reflectiescherm tussen radiator en raam. Een plaat piepschuim met aluminiumfolie erop. Lelijk als de nacht, maar het werkt. Ik doe het niet in de woonkamer, wel in de bijkeuken waar niemand komt.
Wat kost het en wat levert het op
Even de rekening voor onze situatie:
- Tochtstrips en nieuwe kit: 45 euro, één weekend werk
- Radiatorfolie: 12 euro, half uur werk
- Thermische gordijnen: 180 euro voor twee ramen
- Raamfolie (weer verwijderd): 35 euro, les geleerd
Totaal: zo’n 270 euro. Onze stookkosten voor de slaapkamer zijn merkbaar lager. Ik durf geen exact getal te noemen want er speelden meer factoren, maar de kamer voelt niet meer als een koelcel. De condensatie is minder. De schimmelhoek in de rechteronderhoek, die ik elk voorjaar moest behandelen, is dit jaar droog gebleven.
Perfecte oplossing? Nee. Nieuwe kozijnen met HR++ glas blijven beter. Maar dat is een investering van duizenden euro’s en weken gedoe. Dit zijn tussenoplossingen. Ze kopen tijd. Ze maken de winter dragelijk.
En eerlijk: na drie winters met deze aanpassingen heb ik steeds minder haast om die kozijnen te vervangen. Misschien volgend jaar. Of het jaar daarna. We zien wel.







