Vorig jaar liep ik tegen een probleem aan dat ik eerder nooit had gehad. Oktober, temperatuur buiten rond de tien graden, maar ik lag elke nacht te zweten onder mijn winterdekbed. Raam open. Verwarming uit. Maakte niet uit. Drie weken duurde het voor ik doorhad dat ik gewoon te vroeg was overgestapt. Mijn vrouw had er geen last van, zij is altijd kouder dan ik. Sindsdien kijk ik beter naar wat er eigenlijk op dat etiket staat, en naar de temperatuur in onze slaapkamer. Scheelt een hoop gedraai in bed.
Het wisselen van dekbed klinkt simpel. Zomer voorbij, winterdekbed erbij. Maar zo zwart-wit is het niet. De buitentemperatuur zegt weinig over hoe warm het in je slaapkamer is. En wat voor de een lekker warm voelt, is voor de ander een sauna. Dus wanneer wissel je precies? En hoe weet je welke warmteklasse bij jou past?
Warmteklassen uitgelegd
Op dekbedverpakkingen staat vaak een getal. Soms van 1 tot 4, soms tot 5. Dat is de warmteklasse. Hoe hoger het getal, hoe warmer het dekbed isoleert. Klasse 1 is een zomerdekbed, dun en luchtig. Klasse 4 of 5 is bedoeld voor de koudste winternachten of voor mensen die snel koud zijn.
Lastig is dat er geen universele standaard bestaat. De ene fabrikant hanteert klasse 1 tot 4, de andere werkt met stippen of met termen als “licht”, “medium” en “warm”. Ik had hier zelf geen idee van tot ik twee dekbedden naast elkaar legde en zag dat ze allebei “klasse 3” waren, maar totaal verschillend aanvoelden. Het vulgewicht bleek anders. Een dekbed met 300 gram vulling per vierkante meter voelt heel anders dan eentje met 450 gram, ook al staat er dezelfde klasse op.
Kijk dus niet alleen naar de klasse, maar ook naar het vulgewicht. En naar het materiaal. Dons isoleert beter dan synthetisch bij hetzelfde gewicht, maar synthetisch is vaak makkelijker te wassen. Wol reguleert vocht goed, handig als je veel transpireert. Elk materiaal heeft zo zijn eigenschappen.
Wanneer is het tijd om te wisselen?
De vuistregel die ik hanteer: niet de kalender, maar de thermometer bepaalt wanneer ik wissel. In onze slaapkamer, een hoekvertrek op de eerste verdieping van een jaren-80 woning, is het in september vaak nog 18 tot 20 graden. Met een zomerdekbed slaap ik dan prima. Pas als de temperatuur structureel onder de 16 graden zakt, haal ik het winterdekbed uit de kast.
Heb je geen idee hoe warm het in je slaapkamer is? Een simpele thermometer op je nachtkastje geeft uitsluitsel. Kost een paar euro. Of je gebruikt een hygrometer met temperatuurfunctie, die heb ik toch al hangen vanwege vochtproblemen die we eerder hadden bij het raam aan de noordkant.
Sommige mensen wisselen al begin oktober, anderen pas half november. Hangt af van je huis, je verwarming, en of je met open raam slaapt. Wij stoken de slaapkamer niet, dus het volgt redelijk de buitentemperatuur. Bij iemand met vloerverwarming is dat heel anders.
Slaapkamertemperatuur en persoonlijke voorkeur
Er wordt vaak gezegd dat 16 tot 18 graden de ideale slaapkamertemperatuur is. Voor mij klopt dat wel. Mijn vrouw zou liever 20 graden hebben. Dat levert discussie op. Onze oplossing: zij heeft een warmere warmteklasse dan ik. Twee losse dekbedden in plaats van één grote. Niet romantisch, wel praktisch. Geen getouwtrek meer.
Als je vaak wakker wordt omdat je het te warm hebt, of juist te koud, dan past je dekbed waarschijnlijk niet bij je. Let ook op andere factoren:
- Draag je een pyjama of slaap je in je ondergoed? Kleding isoleert ook.
- Heb je een matrasbeschermer die warmte vasthoudt?
- Ligt je matras op een lattenboden met goede ventilatie, of op een gesloten ondergrond?
- Slaap je alleen of met iemand anders? Twee personen genereren meer warmte.
Al die dingen tellen mee. Ik was overtuigd dat het aan mijn dekbed lag toen ik elke nacht zweette. Bleek dat onze nieuwe matrasbeschermer, een waterdichte variant vanwege een omgevallen glas water, nauwelijks ademde. Beschermer eruit, probleem opgelost. Het dekbed was prima.
Vier seizoenen of los kopen?
Je hebt vier-seizoenendekbedden. Die bestaan uit twee lagen die je met drukknopen aan elkaar klikt. Dunne laag voor de zomer, dikke laag voor de herfst, beide samen voor de winter. Klinkt ideaal. In de praktijk vind ik ze matig. De knopen voelen door de hoes heen, en de lagen schuiven soms ten opzichte van elkaar. Mijn moeder noemde dat altijd “dat gedoe met die knopjes”.
Ik geef de voorkeur aan twee losse dekbedden. Een zomerdekbed met klasse 1 of 2, en een winterdekbed met klasse 3 of 4. Kost meer opbergruimte, maar slaapt prettiger. En je kunt ze apart wassen, wat bij een vier-seizoenendekbed lastiger is vanwege het formaat.
Welke warmteklasse past bij wie?
Een ruwe indeling, gebaseerd op mijn eigen ervaring en wat ik van anderen hoor:
- Klasse 1-2: Voor zomers gebruik, of voor mensen die altijd warm zijn en in een goed geïsoleerd huis wonen. Ook geschikt als je slaapkamer verwarmd is.
- Klasse 3: De allrounder. Werkt voor de meeste mensen in het voor- en najaar, en voor de winter als je slaapkamer boven de 16 graden blijft.
- Klasse 4-5: Voor echte koukleum, voor onverwarmde slaapkamers, of voor wie graag met open raam slaapt terwijl het buiten vriest.
Twijfel je? Begin met klasse 3. Heb je het dan structureel te warm, ga je naar beneden. Te koud, naar boven. Simpel, maar je moet het wel een paar nachten uitproberen voor je conclusies trekt. Eén nacht zegt weinig.
Onderhoud bij het wisselen
Als je toch bezig bent met wisselen, meteen even het dekbed checken. Ruikt het muf? Dan heeft het vocht opgenomen tijdens de opslag. Luchten aan de waslijn, liefst op een droge dag met wind. Niet in de zon leggen, dat kan het materiaal aantasten.
Synthetische dekbedden kun je meestal in de wasmachine doen, maar check het etiket. Onze machine is 7 kilo, dat is krap voor een tweepersoons dekbed. Ik breng het naar de wasserette met grote machines. Kost een paar euro, maar het wordt tenminste goed schoon en droogt volledig. Een dekbed dat niet helemaal droog is, gaat schimmelen. Niet fijn om te ontdekken na een paar maanden in de kast.
Donsdekbedden zijn lastiger. Die laat ik professioneel reinigen, eens per twee jaar ongeveer. Tussendoor alleen luchten.
Wanneer een nieuw dekbed?
Een dekbed gaat niet eeuwig mee. Na vijf tot tien jaar verliest de vulling zijn veerkracht en isoleert het minder goed. Als je dekbed plat aanvoelt, klonterig is geworden, of je merkt dat je kouder slaapt dan voorheen terwijl de omstandigheden niet veranderd zijn, dan is het tijd voor vervanging.
Ik had een synthetisch dekbed dat na zes jaar gewoon op was. De vulling was naar de randen gezakt, in het midden was het dun. Zonde om te lang mee door te gaan. Een nieuw dekbed hoeft niet duur te zijn, maar koop ook niet het allergoedkoopste. Middenklasse houdt langer vol.
Het wisselen van dekbed is geen rocket science. Maar een beetje nadenken over warmteklasse, slaapkamertemperatuur en je eigen voorkeuren scheelt veel ongemak. Liever twee weken te laat wisselen dan drie maanden met het verkeerde dekbed worstelen, zoals ik vorig jaar deed.
