Vorig jaar liep ik tegen een probleem waar ik me eigenlijk al jaren niet mee bezighield. De noordgevel van onze tussenwoning zag er steeds groener uit. Eerst dacht ik: ach, dat hoort bij een jaren-80 huis. Maar op een gegeven moment keek mijn buurman me aan en zei: “Maurits, jouw muur lijkt wel een regenwoud.” Hij had gelijk. Tijd om er iets aan te doen.
Het begon met uitzoeken wat het precies was. Schimmel? Algen? Mos? Maakt nogal uit voor de aanpak. Ik heb me er behoorlijk in verdiept, en inmiddels weet ik meer over gevelaanslag dan ik ooit had gewild. Hier deel ik wat ik geleerd heb, en vooral: wat wel en niet werkte bij het verwijderen.
Wanneer is het schimmel en wanneer algen?
De meeste mensen noemen alles op een gevel “schimmel”. Ik deed dat ook. Maar er zit verschil in. Groene aanslag is bijna altijd algen, soms vermengd met mos. Zwarte of grijze vlekken kunnen schimmel zijn, maar ook roet of vervuiling van verkeer. Echte schimmel op buitengevels komt minder vaak voor dan je denkt.
Een simpele test: veeg met je vinger over de vlek. Algen voelen glad en glibberig. Schimmel is vaak poederiger of pluizig bij nauwkeurig kijken. Mos herken je natuurlijk direct aan de structuur. Bij ons bleek het vooral algen te zijn, met hier en daar wat mos in de voegen. Geen echte schimmel, wat me eerlijk gezegd wel opgelucht.
Maar goed, de aanpak voor algen en oppervlakkige schimmel is grotendeels hetzelfde. Dus of je nu met het een of het ander zit: lees verder.
Waarom ontstaat aanslag juist daar?
Bij ons zat het probleem aan de noordkant. Logisch achteraf. Die kant krijgt amper direct zonlicht, dus de gevel blijft langer vochtig na regen. Vocht plus schaduw is een paradijs voor algen en schimmel. Mijn schoonvader heeft een vrijstaand huis met veel overhangende bomen. Zelfde verhaal, maar dan aan drie kanten.
Andere oorzaken die meespelen:
- Slechte afwatering, bijvoorbeeld een verstopte dakgoot die water langs de muur laat lopen
- Poreuze voegen of stenen die vocht vasthouden
- Klimop of andere begroeiing die tegen de gevel groeit (of ooit gegroeid heeft)
- Weinig luchtcirculatie, bijvoorbeeld in een steeg of tussen twee gebouwen
Bij ons bleek de dakgoot aan die kant jarenlang niet goed schoongemaakt. Bladeren van de buurman z’n boom. Water liep over de rand, recht langs de gevel naar beneden. Drie maanden duurde het voor ik dat doorhad. Had ik eerder omhoog moeten kijken in plaats van naar de muur.
Eerst de gevel inspecteren
Voor je begint met schrobben of spuiten: check de staat van je gevel. Zijn de voegen nog intact? Zitten er scheurtjes in het stucwerk? Een beschadigde gevel kun je niet zomaar met een hogedrukreiniger bewerken zonder extra schade te veroorzaken.
Loop de gevel rustig langs. Tik eventueel op het stucwerk, luister of het hol klinkt. Hol betekent: loszittend. Niet ideaal. Bij bakstenen let je op uitgespoelde voegen of afbrokkelende stenen. Vond je iets verdachts? Eerst repareren, dan pas reinigen. Anders maak je het probleem groter.
Bij onze gevel zaten twee voegen die duidelijk zachter waren dan de rest. Die heb ik later bijgewerkt met voegmortel, maar dat is een verhaal apart.
Zelf verwijderen: wat werkt echt?
Ik heb in de loop der tijd meerdere methodes geprobeerd. Sommige werkten, andere waren tijdverspilling. Hier mijn eerlijke bevindingen.
Groene zeep met water: De meest genoemde tip op internet. Scheutje groene zeep in een emmer warm water, borstelen met een harde bezem of gevelreiniger. Werkt redelijk bij lichte aanslag. Bij ons was de laag te dik, ik stond een uur te boenen en zag amper verschil. Misschien geschikt als je er vroeg bij bent.
Chlooroplossing: Werkt snel en effectief. Maar ik ben er geen fan van. De chloor beschadigt planten in de buurt, is niet geweldig voor de voegen, en je gevel kan vlekkerig worden. Mijn zus heeft het geprobeerd op haar schuur. De algen waren weg, maar de bakstenen zagen er daarna anders uit. Witter op sommige plekken.
Speciale gevelreiniger: Dit is uiteindelijk wat bij mij werkte. Geen merkennamen want ik wil niet reclamemaken, maar zoek op “algen- en mosverwijderaar voor gevels”. Je sprayt het op, laat het een dag of twee intrekken, en spoelt het af met een tuinslang. Na een week was de gevel merkbaar schoner, na twee weken bijna helemaal groen-vrij.
Belangrijk: niet combineren met een hogedrukspuit. Die raad ik sowieso af voor oudere gevels. Te veel kracht, te veel risico op voegschade. Een tuinslang met spuitmond is voldoende.
Stap voor stap aanpak
Wat ik uiteindelijk deed, en wat ik zou aanraden:
- Eerst de dakgoot schoonmaken en controleren of water goed wegloopt
- De gevel nat maken met een tuinslang, van boven naar beneden
- Gevelreiniger aanbrengen volgens de instructies op de verpakking, meestal met een drukspuit of plantenspuit
- Minimaal 24 uur laten inwerken, niet bij regen of volle zon
- Afspoelen met de tuinslang, weer van boven naar beneden
- Na een week evalueren, eventueel herhalen op hardnekkige plekken
Het kostte me twee weekenden in totaal. Niet snel, maar het resultaat was er naar. De gevel ziet er nu uit zoals vijf jaar geleden.
Wanneer toch een vakman bellen?
Sommige situaties vragen om professionele hulp. Bij diepe schimmelgroei in het stucwerk bijvoorbeeld, of bij grote oppervlakken die je zelf niet veilig kunt bereiken. Een steiger huren voor een klus die je niet goed kent is vragen om ongelukken. Een paar honderd euro verder en je had het door een bedrijf kunnen laten doen, met garantie erbij.
Ook bij twijfel over de constructie, zoals vochtproblemen die van binnenuit lijken te komen, zou ik een bouwkundige laten kijken. Gevelaanslag is soms een symptoom van iets groters. Slechte spouwmuurisolatie, lekkage, opstijgend vocht. Dat los je niet op met een fles gevelreiniger.
Voorkomen dat het terugkomt
De aanslag verwijderen is stap één. Voorkomen dat het binnen een jaar terugkomt is stap twee. Compleet voorkomen is lastig, vooral aan de noordkant of in schaduwrijke hoeken. Maar je kunt het wel vertragen.
Wat hielp bij ons:
- Dakgoten twee keer per jaar schoonmaken, in de herfst en het voorjaar
- Overhangende takken snoeien zodat er meer lucht en licht bij de gevel komt
- Een hydrofoberende coating overwegen, die maakt de gevel waterafstotend
Die coating heb ik zelf niet aangebracht, geen idee of dat nodig is bij een gemiddelde bakstenen gevel. Een vriend die loodgieter is zei dat het vooral zin heeft bij poreuze stenen of na het voegen. Misschien iets voor volgend jaar.
Belangrijkste les die ik geleerd heb: niet te lang wachten. Een dun laagje algen verwijder je in een middag. Een gevel die er vijf jaar aan z’n lot is overgelaten, dat is een ander verhaal. Ik had eerder moeten ingrijpen. Maar goed, achteraf is makkelijk praten.
