Vorig jaar liep ik tegen hetzelfde probleem aan. Keukenkraan die ‘s winters prima deed, begon in juni ineens te druppelen. Eerst één druppel per minuut. Toen vijf. Na een week stond er ‘s ochtends een klein plasje in de gootsteen. Mijn vrouw werd er gek van, dat tikken ‘s nachts. Ik was overtuigd dat het aan de waterdruk lag. Was het niet.
Het bleek een combinatie van kalk en uitgedroogde pakkingen. En dat is precies wat warmte doet met je kraanonderdelen. De zomer is funest voor rubber ringen en cartridges. Laat me uitleggen waarom, en hoe je het zelf oplost zonder meteen een loodgieter te bellen.
Waarom druppelt een kraan vaker in de zomer
Rubber krimpt en zet uit bij temperatuurwisselingen. In de winter is je leidingwater kouder, ergens tussen de 6 en 10 graden. In de zomer kan dat oplopen tot 20 graden of meer, afhankelijk van hoe de leidingen lopen. Bij ons gaat de waterleiding door de kruipruimte aan de zuidkant. Daar wordt het flink warm.
Die temperatuurschommelingen maken pakkingen bros. Ze worden hard, verliezen hun elasticiteit. Een pakking die al drie jaar oud is en net nog afdichtte, geeft het op zodra het kwik richting de dertig gaat. Simpel als dat.
Kalk speelt ook mee. Warm water betekent snellere kalkafzetting. Die witte korst bouwt zich op rond de afdichtingen en de cartridge. Kleine kalkdeeltjes komen tussen pakking en metaal. En dan heb je een kiertje. Eén millimeter is genoeg voor een constante druppel.
Eerst bepalen: klassieke kraan of ééngreepsmengkraan
Voor je begint met demonteren moet je weten wat voor type je hebt. Een klassieke kraan heeft twee draaiknoppen, warm en koud apart. Daarin zitten rubber pakkingen en een spindel. Een ééngreepsmengkraan, die je met één hendel bedient, heeft een cartridge. Dat is een soort patroon met interne afdichtingen.
De aanpak verschilt. Bij een klassieke kraan vervang je de rubber ringen. Bij een ééngreepsmengkraan vervang je meestal de hele cartridge. Beide zijn te doen zonder vakman, maar je moet wel de juiste onderdelen hebben.
Benodigdheden en voorbereiding
- Kruiskopschroevendraaier en platte schroevendraaier
- Waterpomptang of verstelbare moersleutel
- Doek of oude handdoek
- Vervangende pakkingen of cartridge (type noteren van je kraan)
- Eventueel kraanvet
Zet eerst de watertoevoer dicht. Onder de gootsteen zitten twee hoekstopkranen, links en rechts. Draai ze dicht. Open daarna de kraan om de restdruk eruit te laten lopen. Leg een doek in de gootsteen zodat kleine onderdeeltjes niet in de afvoer verdwijnen. Die fout heb ik één keer gemaakt. Kostte me een uur zoeken naar een O-ringetje.
Klassieke kraan: pakkingen vervangen
Verwijder de afdekkap van de draaiknop. Soms zit er een schroefje onder, soms klik je hem eraf. Draai de schroef los en trek de knop eraf. Daaronder zie je de kraankop met een moer. Die draai je los met de waterpomptang. Niet te hard knijpen, chroom krast makkelijk.
Trek de kraankop eruit. Onderin zit een rubber pakking, vaak zwart, soms al verhard en gebarsten. Dat ding moet eruit. Bij de bouwmarkt verkopen ze setjes met diverse maten. Neem de oude mee om te vergelijken. Een pakking die net iets te klein is, werkt niet.
Smeer de nieuwe pakking licht in met kraanvet. Zet alles in omgekeerde volgorde terug. Draai de moer handvast aan, dan een kwartslag extra. Niet overdrijven, anders knijp je de pakking kapot.
Test door de hoekstopkranen weer te openen. Druppelt hij nog? Dan zit het probleem dieper, mogelijk in de zitting waar de pakking op rust. Die kun je bijslijpen met een zittingfrees. Maar eerlijk gezegd, als je zover bent, bel je beter een loodgieter. Dat ding kost dertig euro en gebruik je misschien één keer.
Ééngreepsmengkraan: cartridge vervangen
Hier wordt het iets preciezer. Zoek eerst het merk en type van je kraan. Staat vaak onderin of achterop. Geen idee waarom fabrikanten dat zo onzichtbaar maken, maar het is wat het is. Met dat typenummer bestel je de juiste cartridge. Universele cartridges bestaan, maar passen lang niet altijd goed.
Verwijder de hendel. Er zit een afdekkapje voorop of onderaan. Daaronder een inbusbout of kruiskopschroef. Hendel eraf. Dan zie je een sierhuls of borgring. Die draai je los. Soms met de hand, soms met een tang.
De cartridge zit nu bloot. Trek hem recht omhoog eruit. Let op de stand, er zit meestal een nokje dat in een gleuf past. De nieuwe cartridge gaat er precies zo weer in. Duw hem stevig naar beneden tot hij klikt.
Zet de rest terug. Test met de hendel in verschillende standen. Bij mij bleef hij de eerste keer hangen omdat ik de borgring te strak had aangedraaid. Kwartslag losser, probleem opgelost.
Kalk verwijderen voordat je terugmonteert
Als je toch bezig bent, maak dan de binnenkant schoon. Kalkafzetting zie je als witte aanslag. Ik gebruik gewoon schoonmaakazijn, een nacht laten weken. Een vriend die loodgieter is zweert bij citroenzuur, zegt dat het minder agressief is voor de metalen delen. Geen idee of dat klopt, maar het werkt allebei.
Spoel alles goed af voor je de nieuwe onderdelen plaatst. Kalkresten onder een verse pakking zorgen binnen een maand weer voor gedruppel.
Wanneer toch een vakman bellen
Soms zit het probleem niet in de kraan zelf. Als de druppel aanhoudt na vervanging van pakkingen én cartridge, kan de kraanzitting beschadigd zijn. Of er zit een probleem in de waterleiding, te hoge druk bijvoorbeeld. Normale leidingdruk ligt tussen de 2 en 4 bar. Erboven slijten onderdelen sneller. Een drukregelaar kan dan uitkomst bieden.
Ook bij inbouwkranen in de muur raad ik aan om niet zelf te gaan pielen. Daar zit tegelijk- en stucwerk omheen. Eén verkeerde beweging en je hebt een grotere klus dan je lief is.
Preventie voor volgende zomer
- Beweeg kranen die je weinig gebruikt regelmatig, voorkomt vastzitten
- Draai niet te hard dicht, dat drukt pakkingen plat
- Overweeg een waterontharder als je in een kalkrijk gebied woont
Bij ons in de straat heeft bijna iedereen last van kalk. Jaren-80 wijk, oud leidingwerk, hard water. Sinds ik de keukenkraan vorig jaar heb gerepareerd, controleer ik in mei alvast de badkamerkraan. Kwestie van vijf minuten kijken of er druppels hangen na het dichtdraaien. Scheelt gedoe als het echt warm wordt.
Duurde bij mij drie pogingen voor de keukenkraan echt dicht was. Eerste keer verkeerde maat pakking. Tweede keer te strak aangedraaid. Derde keer goed. Niet ideaal, maar uiteindelijk scheelde het me wel honderd euro aan voorrijkosten.
