Vorig jaar liep ik tegen een probleem aan. Droge zomer, waterbedrijf dat vroeg om spaarzaam te sproeien, en mijn gazon dat eruit begon te zien als een parkeerplaats. Toen bedacht ik: waarom vang ik dat regenwater eigenlijk niet op? Klinkt simpel. Is het ook. Maar ik heb wel een paar dingen verkeerd gedaan voordat het goed ging.
Mijn buurman had al jaren een regenton. Stond achter zijn schuur, aangesloten op de regenpijp. Ik dacht: dat kan ik ook. Dus ik kocht een ton van 200 liter bij de bouwmarkt, zaagde een stuk uit de regenpijp, monteerde een vulautomaat. Twee weken later: stinkend water en muggenlarven. Niet ideaal. Bleek dat ik een paar basisregels had gemist.
Wat mag er eigenlijk in Nederland?
Goed nieuws: regenwater opvangen voor je tuin is gewoon toegestaan. Je hebt geen vergunning nodig, geen melding bij de gemeente. Het water dat op jouw dak valt, mag je gebruiken. Dat geldt voor particulieren. Voor bedrijven of grotere installaties kunnen andere regels gelden, maar voor een regenton of IBC-container in je achtertuin zit je veilig.
Wat niet mag: het regenwater aansluiten op je drinkwaterleiding. Logisch, want je wilt geen vervuiling in het leidingnet. Ook mag je het niet lozen in het riool als je gemeente gescheiden riolering heeft. Maar voor tuingebruik, planten water geven, je auto wassen? Geen probleem.
Let wel op: sommige gemeenten geven subsidie voor regentonnen of een groene tuin. Kijk even op de website van je eigen gemeente. Bij ons in de buurt was dat veertig euro korting. Scheelt weer.
Welke opvangmethode past bij jou?
Er zijn een paar opties, afhankelijk van hoeveel ruimte je hebt en hoeveel water je wilt opvangen.
- Regenton (100-300 liter) – Makkelijkst te plaatsen, past in de meeste tuinen. Nadeel: bij een flinke bui zit je snel vol.
- IBC-container (1000 liter) – Meer capaciteit, maar ook meer ruimte nodig. En lelijk, tenzij je hem wegwerkt achter een schutting of beplanting.
- Ondergrondse tank – Onzichtbaar, grote capaciteit. Wel duur en je moet graven. Of laten graven.
- Meerdere tonnen in serie – Mijn oplossing uiteindelijk. Drie tonnen van 200 liter, met elkaar verbonden via een overloopslang. Werkt prima.
Ik had eerst één ton. Na de eerste zomerse regenbui van twintig minuten was die vol en stroomde de rest gewoon weg. Zonde. Vandaar die uitbreiding.
De vulautomaat: handig maar niet verplicht
Een vulautomaat is zo’n ding dat je in je regenpijp monteert. Het leidt water naar je ton tot die vol is, daarna stroomt de rest gewoon door naar beneden. Kost tussen de vijftien en dertig euro. Montage is simpel: stuk uit de pijp zagen, vulautomaat ertussen klemmen, slang naar de ton. Kwartiertje werk.
Kan het zonder? Ja. Je kunt ook gewoon de regenpijp direct in de ton laten uitkomen. Maar dan heb je geen overloopbeveiliging en geen filter. Die vulautomaat heeft meestal een grof filter dat bladeren en takjes tegenhoudt. Scheelt een hoop troep in je water.
Muggen en stank voorkomen
Dit was mijn fout in het begin. Open ton, geen afdekking, water dat weken stilstond. Perfect broedgebied voor muggen. En na een tijdje begon het te ruiken. Niet dramatisch, maar wel onaangenaam.
Wat helpt:
- Dek je ton altijd af. Een deksel, of een fijnmazig gaas. Muggen leggen eitjes op stilstaand water, maar alleen als ze erbij kunnen.
- Gebruik het water regelmatig. Stilstaand water wordt sneller brak. Als je elke paar dagen giet, blijft het frisser.
- Zet de ton in de schaduw als het kan. Warm water bederft sneller.
- Een laagje slaolie op het wateroppervlak houdt muggen ook tegen. Klinkt raar, werkt wel. De larven kunnen niet meer aan de oppervlakte ademen.
Stank komt meestal door organisch materiaal dat gaat rotten. Bladeren, algen, dat soort dingen. Een filter in je vulautomaat helpt, en af en toe je ton leegmaken en even uitschrobben ook. Ik doe dat één keer per jaar, aan het eind van de zomer.
Wat met dat water van een bitumen dak?
Hier werd het interessant. Mijn schuurtje heeft een plat dak met bitumen. Iemand vertelde me dat je dat water niet moet gebruiken voor de moestuin, vanwege stoffen die uit het bitumen kunnen lekken. Ik was overtuigd dat dit onzin was. Was het niet helemaal.
Bij nieuw bitumen kunnen er inderdaad stoffen vrijkomen, vooral in de eerste jaren en bij hoge temperaturen. Voor sierplanten en gazon maakt het niet zoveel uit. Maar voor groenten die je zelf eet, zou ik voorzichtig zijn met water van een nieuw bitumen dak. Na een paar jaar spoelt het meeste eraf en is het minder een probleem. Geen idee waarom dit niet vaker wordt benoemd, maar goed.
Dakpannen, zink, of een groen dak? Geen probleem. Dat water kun je gewoon gebruiken.
De aansluiting praktisch
Ik heb drie tonnen achter de schuur staan. De eerste is aangesloten op de vulautomaat. Onderaan zit een kraan waar ik een tuinslang op kan schroeven, of gewoon een gieter onder kan houden. De tonnen zijn met elkaar verbonden via een slang op ongeveer driekwart hoogte. Als de eerste vol raakt, stroomt het water naar de tweede, en dan naar de derde.
Aan de laatste ton zit een overloop die uitkomt op een stuk grind. Als alles vol is, sijpelt het water daar weg de grond in. Geen gezeur met overstroming.
Wat ik anders had moeten doen: de tonnen op een verhoging zetten. Nu staan ze op de grond en is de waterdruk minimaal. Een gieter vullen gaat nog, maar een tuinslang met sproeikop werkt niet. Had ik ze op een paar betonblokken gezet, dan had ik meer druk gehad. Misschien volgend jaar.
Hoeveel vang je eigenlijk op?
Reken maar mee. Bij tien millimeter regen op een dakoppervlak van twintig vierkante meter vang je tweehonderd liter water. Een flinke bui levert makkelijk tien tot twintig millimeter. Dus met een bescheiden dak en een paar tonnen kom je een heel eind.
In een gemiddelde Nederlandse zomer regent het genoeg om je tonnen regelmatig bij te vullen. Maar in een droge periode van drie, vier weken ben je ze ook zo weer leeg. Mijn gazon heeft in juli zo’n vijftig liter per dag nodig om er niet als stro uit te zien. Dat is duizend liter per maand, alleen voor het gras. Dus wees realistisch: een regenton is een aanvulling, geen vervanging voor kraanwater.
Maar gratis is gratis. En plantenwortels hebben liever regenwater dan het harde leidingwater dat wij hier in de buurt hebben. Mijn hortensia’s doen het er zichtbaar beter op. Of ik beeld het me in, maar dat denk ik niet.
